مراحل تولید شیر گیاهی
مراحل تولید شیر گیاهی

آشنایی با مراحل تولید شیر گیاهی

0,0 rating
زمان مطالعه : 4 دقیقه
زمان مطالعه : 4 دقیقه
112 بازدید

شیر گیاهی به عنوان جایگزین شیرلبنی از گیاهان تولید می‌شود که به لحاظ بافت و ظاهر شبیه شیر گاو است. با افزایش طرفداران حقوق حیوانات استفاده از شیر گیاهی رو به افزایش است. در مطلب حاضر به مرور انواع و مراحل تولید شیر گیاهی پرداخته می‌شود. وقتی صحبت از فواید شیر می‌شود، در ذهن اغلب افراد شیر حیوانی یا همان شیرلبنی تجسم می‌شود. چه در گذشته که شیر را از حیواناتی مانند: گاو، بز یا شتر می‌گرفتند، چه امروزه که انواع آن در تمام فروشگاه‌ها در دسترس است، شیر همواره یکی از محبوب‌ترین خوراکی‌ها در سبد غذایی بسیاری از افراد محسوب می‌شود.

بسیاری از افراد به دلایلی مانند: عدم تحمل لاکتوز یا حساسیت به شیر، در خوردن برخی از محصولات لبنی ممنوعیت دارند. بسیاری دیگر از افراد نه به دلیل مشکلات پزشکی بلکه به دلیل پرهیز از آزار حیوانات ترجیح می‌دهند از جایگزین شیرحیوانی استفاده کنند. این افراد به دلایل مختلف رژیم غذایی خود را تغییر می‌دهند. شیر گیاهی یا شیر غیرلبنی پایه گیاهی دارد. پروسه شیرگیاهی علاوه بر این که به دام‌ها آسیبی وارد نمی‌کند، آلودگی کمتری را برای محیط زیست به همراه دارد.

شیر غیر لبنی یا شیر گیاهی چیست؟

در سال‌های اخیر محبوبیت شیرهای گیاهی دو چندان شده‌ است. دو مصرف‌کننده عمده شیرهای جایگزین شیرلبنی شامل افراد حساس به لاکتوز شیر و وگان‌ها هستند. ناگفته نماند که افراد بسیار دیگری هستند که طعم شیرهای غیر لبنی را به شیرهای لبنی ترجیح می‌دهند.
ممکن است هنگام خرید از برخی فروشگاه‌ها در کنار پاکت‌های شیر، پاکت شیر بادام، شیر فندق، شیر جو دوسر، شیر سویا یا حتی شیر نارگیل را دیده‌ باشید. بافت شیرهای گیاهی به شیر گاو شباهت زیادی دارد و به واسطه همین شباهت ظاهری نام آن را شیر گذاشته‌اند.

این جایگزین گیاهی، منبع خوبی برای دریافت مواد مغذی و معدنی در رژیم غذایی وگانیسم‌ و گیاهخواری است. در اصل شیرهای گیاهی ترکیب دانه‌ها یا میوه‌ها با آب هستند. طبق یک دستورالعمل کلی، از ترکیب افشره (عصاره) دانه‌های گیاهی با مقدار مشخصی آب شیرگیاهی تهیه می‌شود. امروزه انواع شیرگیاهی شناخته و معرفی شده است و همچنان طرفداران سبک زندگی سالم و وگان‌ها بیشترین مصرف‌کنندگان آن هستند. بسیاری از افراد بر این باور هستند که شیر وگان جایگزین سالم‌تری برای محصولات لبنی است.

مراحل تولید شیر گیاهی به صورت صنعتی چیست؟

شیرهای گیاهی جایگزین شیر لبنی از مواد اولیه مختلفی تولید می‌شوند. تولید شیرهای گیاهی مراحل مختلفی دارد که خلاصه این مراحل به صورت موردی در جدول زیر آورده شده است.

نام مرحلهنوع مرحله تهیه شیرگیاهی
مرحله اولخیس خوردن مواد اولیه در آب
مرحله دومجداسازی مواد اولیه از دانه‌های نامرغوب
مرحله سوماستفاده از واکنش آنزیمی در شیرهای حاوی نشاسته
مرحله چهارممرحله هموژنیزه کردن شیرگیاهی
مرحه پنجمبسته‌بندی شیرگیاهی

در ادامه مراحل تولید شیر گیاهی به صورت دقیق‌تر مورد بررسی قرار می‌گیرد:

خیس خوردن مواد اولیه در آب

مواد اولیه شیر گیاهی یا شیر غیرلبنی با مقدار مشخصی آب در فضای مرطوب ترکیب می‌شوند.

جداسازی مواد اولیه از دانه‌های نامرغوب

مواد اولیه برای ورود به مرحله تولید جداسازی می‌شوند تا دانه‌های نامرغوب از سایر مواد اولیه جدا شوند. سپس، دانه‌ها همراه با آبی که از قبل اضافه شده‌ است آسیاب می‌شوند. در دما و بازه زمانی مشخص، مواد و عصاره آن‌ها با کمک سانترفیوژهای صنعتی از هم جدا می‌شوند. به این ترتیب، با نیروی گریز از مرکز، مایع شیر مانند از مواد اولیه گیاهی، مانند: دانه‌های بادام یا دانه‌های سویا، استخراج می‌شود. مراحل جداسازی ممکن است در بعضی از دانه‌ها چندین بار انجام شود. هر چه مرحله جداسازی با کیفیت بیشتری انجام شود، شیر تولید شده شفاف‌تر خواهد بود.

استفاده از واکنش آنزیمی در شیرهای حاوی نشاسته

در شیرهایی که مواد اولیه آن‌ها از نشاسته تشکیل شده است؛ مانند: شیر برنج یا شیر جو، با استفاده از واکنش آنزیمی نشاسته به قند تبدیل می‌شود.

مرحله هموژنیزه کردن شیر گیاهی

در این مرحله، عصاره استخراج شده از گیاه به صورت همگن و یکنواخت با روغن خوراکی مخلوط می‌شود.

بسته‌بندی شیر گیاهی

در آخرین مرحله شیرهای گیاهی تولیدشده بسته‌بندی و آماده عرضه می‌شوند. این محصول در گذشته در بطری‌های مشابه آب معدنی به فروش می‌رسیدند. اما امروزه با توجه به ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و میکروبیولوژیکی محصول از پلیمرهای مجاز استفاده می‌شود. بسته‌بندی‌ها به گونه‎‎‌ای هستند که شیرهای گیاهی را می‌توان تا یک‌ سال پس از تولید در خانه نگه‌داری کرد.

کنترل کیفی مراحل تولید شیرگیاهی چیست؟

مرحله‌ای که قبل از بسته‌بندی و عرضه محصول به بازار انجام می‌شود، کنترل کیفی محصول است. در مرحله کنترل کیفی شیرگیاهی، تمامی مراحل انجام شده تا پیش از بسته‌بندی به دقت در آزمایشگاه مورد بررسی قرار می‌گیرد. همانطور که از اسم آن برمی‌آید، کیفیت نهایی محصول مطلوب باشد. در این مراحل پارامترهای کیفیت آزمایش می‌شوند. این مراحل شامل: ویسکوزیته، اندازه ذرات، میزان پروتئین، قابلیت هضم، تجزیه و تحلیل مواد مغذی، عطر و طعم است. در این مرحله تمام آزمایشات میکروبیولوژیکی و ارزیابی‌های دقیق حسی انجام می‌شوند. تمامی مراحل با دقت و ظرافت طبق استاندارد‌های جهانی انجام می‌شوند تا محصولی خوب و با کیفیت در فروشگاه‌ها عرضه شوند.

سخن آخر

اگر شیرهای گیاهی برای شما جایگزین شیرلبنی در رژیم غذایی شده است، احتمالا به نحوه تهیه آن فکر کرده‌اید. در این صورت نگران نباشید؛ زیرا این محصولات گیاهی در اغلب فروشگاه‌ها یافت می‌شوند. خبر خوب این که علاوه بر برندهای خارجی که قیمت بسیار بالایی دارند، انواع ایرانی آن هم تولید می‌شود که از جمله آن‌ها شیر بادام کاله و شیر فندق کاله هستند.

انواع شیرهای گیاهی و مراحل تولید شید گیاهی

با توجه به افزایش تقاضا و رشد جامعه وگان و گیاهخواری و البته لزوم تکمیل سبد غذایی افراد با رژیم‌های گیاهی این تنوع شیرهای گیاهی رو به افزایش است. به زودی شیرهای نارگیل و جو دوسر نیز به این خانواده افزوده شده و روانه بازار می‌شود. یکی از مزیت‌های شیر گیاهی امکان تهیه آن در خانه است. شما به راحتی و تنها با در اختیار داشتن دانه‌های گیاهی می‌توانید مراحل تهیه شیرگیاهی را در خانه انجام دهید. به طور مثال می‌توانید شیر بادام خانگی را از بادام کوهی یا شیر فندق را از فندق و تنها مخلوط کردن آن‌ها با آب و عبور از صافی در منزل تهیه کنید.

فراموش نکنید که شیر گیاهی تنها شیر وگان نیست. انواع شیرهای گیاهی به واسطه سالم بودن و داشتن مواد مغذی محدودیتی در استفاده ندارند. البته شیرهای گیاهی شیرین شده کالری بالاتری دارند ضمن این که برای افراد دیابتی ممکن است مشکل‌زا باشند. بنابراین، تهیه شیرگیاهی بدون شکر همیشه گزینه مناسبی در حفظ رژیم غذایی سالم است.

دیدگاه ها

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *