آش شلغم با بلغور گندم یکی از مقویترین و پرخاصیتترین غذاهای سنتی ایرانی است که بهویژه در فصل سرما جایگاه خاصی دارد. ترکیب شلغم، بلغور گندم و کشک نهتنها طعمی دلپذیر و متفاوت ایجاد میکند، بلکه به دلیل خاصیت ضدالتهابی و تقویتکننده سیستم ایمنی، برای درمان سرماخوردگی، سرفه و ضعف عمومی بدن بسیار مفید است. در طرز تهیه آش شلغم با بلغور گندم، روش درست کردن آش شلغم با بلغور گندم را بهصورت مرحلهبهمرحله و همراه با نکات کلیدی یاد میگیرید تا نتیجهای غلیظ، خوشعطر و کاملا جاافتاده داشته باشید.
مواد لازم برای تهیه آش شلغم با بلغور گندم
- شلغم ۲ عدد متوسط
- بلغور گندم ۱ پیاله
- عدس نصف پیاله
- نخود ۱ پیاله (از قبل خیسخورده)
- برنج نیمدانه یکچهارم پیاله
- پیاز ۱ عدد
- سبزی آش ۱ لیوان
- کشک ۳ قاشق غذاخوری
- نعناع خشک ۱ قاشق غذاخوری
- زردچوبه، نمک و فلفل به مقدار لازم
- روغن به مقدار لازم
طرز تهیه آش شلغم با بلغور گندم
مرحله اول: تفت دادن پیاز و آمادهسازی پایهی آش
در ابتدای کار، پیاز را پوست گرفته و خرد کنید. داخل قابلمهای مناسب کمی روغن بریزید و پیاز را روی حرارت ملایم تفت دهید تا طلایی و سبک شود. سپس نعناع خشک و زردچوبه را اضافه کنید تا بوی آنها در روغن باز شود و عطر آش از همین ابتدا بهخوبی شکل بگیرد. این مرحله پایه طعم آش است؛ پس اجازه دهید پیازها خوب کاراملی شوند و طعمشان با ادویهها ترکیب شود. اگر دوست دارید جزییات تهیه پیاز کاراملی را کامل بدانید، به کتاب کاله سر بزنید.
مرحله دوم: افزودن حبوبات و غلات
در این مرحله، نخود خیسخورده، عدس شستهشده، بلغور گندم و برنج نیمدانه را به قابلمه اضافه کنید. کمی تفت دهید تا با مواد دیگر آمیخته شوند، سپس حدود ۶ لیوان آب اضافه کنید. حرارت را زیاد کنید تا آش به جوش بیاید. این ترکیب باعث میشود حبوبات نرم شوند و لعاب آش غلیظ و یکدست شود. بلغور گندم در کنار عدس، فیبر زیادی دارد که برای تقویت بدن در فصل سرما مفید است.
مرحله سوم: افزودن شلغم و پخت اولیه
حالا نوبت شلغمهاست. پوست آنها را گرفته و به تکههای کوچک یا مکعبی خرد کنید تا در مدت پخت کاملا نرم شوند. شلغمهای خرد شده را به قابلمه اضافه کنید و اجازه دهید آش با حرارت ملایم حدود ۴۰ دقیقه بپزد تا همه مواد با هم ترکیب شوند. در این زمان، بوی مطبوع شلغم و ادویهها در فضا پخش میشود و آش شروع به لعاب انداختن میکند.
مرحله چهارم: افزودن سبزی و جا افتادن آش
زمانی که حبوبات و شلغمها نیمپز شدند، سبزی آش را اضافه کنید. سبزی نباید زودتر ریخته شود تا رنگ و طعمش تیره نشود. اجازه دهید حدود ۳۰ دقیقه دیگر با حرارت کم بپزد تا کاملا جا بیفتد. در این مرحله اگر احساس کردید آش بیش از حد غلیظ شده، مقدار کمی آب جوش به آن بیفزایید. آش جاافتاده باید حالتی غلیظ و کشدار داشته باشد و مواد در آن یکنواخت پخش شوند.
مرحله پنجم: افزودن کشک و تنظیم طعم نهایی
در آخرین مرحله، کشک را با کمی آب رقیق کرده و به آش اضافه کنید. سپس نمک و فلفل را اندازه کنید. پس از افزودن کشک، اجازه دهید آش دو تا سه دقیقه دیگر روی حرارت بماند تا طعم کشک با سایر مواد ترکیب شود، اما مراقب باشید بیش از حد نجوشد تا کشک نبرد. پس از خاموش کردن شعله، روی آش را با نعناعداغ یا پیازداغ تزئین کنید و اجازه دهید کمی استراحت کند تا طعمها به تعادل برسند.
انواع آش شلغم
آش شلغم در مناطق مختلف ایران به شیوههای گوناگون تهیه میشود و هر نسخه طعم و خواص ویژهای دارد. برخی با گوشت پخته میشوند تا مقویتر باشند، برخی با سبزیجات یا حبوبات ترکیب میشوند تا سبکتر و گیاهی باشند. در ادامه با محبوبترین انواع آش شلغم آشنا شوید:
- طرز تهیه آش شلغم با برنج: ترکیب شلغم، برنج و عدس برای تهیه آشی لطیف، غلیظ و مناسب برای بیماران سرماخورده.
- طرز تهیه آش شلغم با گوشت: نسخهای مقوی و انرژیزا با گوشت چرخکرده یا تکهای که برای تقویت بدن در فصل زمستان بسیار مناسب است.
- طرز تهیه آش شلغم با ماش: آشی سبک و زودهضم با ماش، مناسب برای کودکان و کسانی که رژیم غذایی گیاهی دارند.
- آش شلغم شیرازی: یکی از نسخههای سنتی جنوب ایران با ترکیب سبزیهای معطر، شلغم و عدس که طعمی خاص و متفاوت دارد.
- آش شلغم و اسفناج: ترکیبی سرشار از آهن، فیبر و ویتامین C که در کنار شلغم طعمی ترشملایم و بسیار دلچسب ایجاد میکند.
نکات تکمیلی برای تهیه آش شلغم با بلغور گندم
اگر بخواهید آش شلغم مجلسی شما عطر، طعم و خاصیت بیشتری داشته باشد، این نکات را حتما رعایت کنید. در این بخش به نکات مهمی اشاره میکنیم که با استفاده از آنها میتوانید کیفیت و خواص آش را به بهترین شکل حفظ کنید.
آش شلغم برای سرماخوردگی
اگر قصد دارید آش را به عنوان غذایی درمانی برای سرفه و سرماخوردگی مصرف کنید، میتوانید پیش از سرو، یک قاشق مرباخوری از عصاره شلغم و عسل به آن اضافه کنید. ترکیب شلغم و عسل برای سرماخوردگی بسیار موثر است و باعث نرم شدن گلو و کاهش سرفه میشود.
ترکیب شلغم و عسل و لیمو
برای افزایش خاصیت ضدعفونیکننده آش، هنگام سرو چند قطره آبلیمو تازه روی آن بریزید. این ترکیب طعم ملایمی ایجاد کرده و خاصیت آنتیاکسیدانی آن را دوچندان میکند.
استفاده از آویشن برای عطر بیشتر
در صورت تمایل، مقدار کمی آویشن خشک در مرحله پخت نهایی اضافه کنید. ترکیب شلغم و عسل و آویشن یکی از درمانهای خانگی شناختهشده برای گلودرد و تب است و آش شما را به یک غذای دارویی کامل تبدیل میکند.
سوالات متداول درباره طرز تهیه آش شلغم با بلغور گندم
در ادامه، به چند سوال رایج درباره طرز تهیه و نگهداری آش شلغم پاسخ دادهایم تا در زمان پخت با اطمینان بیشتری عمل کنید.
آیا میتوان آش شلغم را بدون کشک درست کرد؟
بله، میتوانید کشک را حذف کرده و در پایان کمی ماست یا دوغ غلیظ جایگزین کنید. هرچند کشک طعم اصیلتر و بافت کرمیتری به آش میدهد.
آیا استفاده از بلغور جو به جای بلغور گندم مجاز است؟
بله، در صورت در دسترس نبودن بلغور گندم، بلغور جو هم گزینهی مناسبی است و باعث لعاب بیشتر آش میشود، اما طعم آن کمی متفاوت خواهد بود.
بهترین زمان افزودن شلغم در آش چه موقع است؟
زمانی که حبوبات نیمپز شدند، شلغم را اضافه کنید تا بافت آن نرم و طعمش کاملا در آش پخش شود.
آیا میتوان آش شلغم را فریز کرد؟
بله، اما بهتر است بدون کشک فریز شود. هنگام مصرف مجدد، آش را گرم کرده و در پایان کشک تازه به آن اضافه کنید تا طعم و بافتش حفظ شود.
