کبد چرب و روش‌های تشخیص آن

کبد چرب یا استئاتوز هپاتیت به تجمع بی‌رویه چربی در کبد گفته می‌شود. وجود اندکی چربی در کبد طبیعی است اما در صورتیکه سلول‌های دارای چربی بیش از ۵ درصد باشد کبد چرب نامیده می‌شود و تهدیدی برای سلامتی خواهد بود.

کبد ۱ تا ۱/۵ کیلوگرم وزن دارد و دومین عضو بزرگ بدن است. وظایف اساسی در بدن به عهده کبد است .فرآیند‌های بیوشیمیایی موثر در هضم غذا‌ها و نوشیدنی‌هایی که مصرف می‌کنیم، دفع سموم، ساخت پروتئین‌ها، تنظیم مصرف قند خون، سوخت و ساز چربی و ساخت بعضی هورمون‌های ضروری از عملکرد‌های حیاتی این غده داخلی به شمار می‌رود. 

تجمع چربی در کبد می‌تواند منجر به آسیب‌های جبران‌ناپذیر از جمله سیروز شود. کبد با بازسازی سلول‌ها می‌تواند خود را ترمیم کند اما در صورت بروز آسیب‌های مکرر این قابلیت را از دست داده و زخم‌های دائم ایجاد می‌شود که به این حالت سیروز می‌گویند.

تشخیص کبد چرب

زمانی که بدن چربی زیاد دریافت کند یا کبد قادر نباشد آن‌ها را به درستی تجزیه کند چربی اضافه در کبد جمع شده و منجر به بیماری کبد چرب می‌شود که در صورت تشخیص به موقع با تغییر سبک زندگی و رژیم غذایی، کاهش وزن و افزایش فعالیت ‌های فیزیکی می‌تواند بهبود پیدا کند.

در ادامه به توضیح روش‌های معمول در تشخیص این بیماری می‌پردازیم.

آزمایش خون

پزشک آنزیم‌های کبدی شما را از طریق آزمایش خون بررسی می‌کند درصورتیکه میزان آنزیم‌ها از حد معمول بالا‌تر باشد نشانه‌ی التهاب در کبد است که  لزوما کبد چرب نیست، به همین دلیل بررسی‌های بیشتری نیاز خواهد بود.

تصویربرداری‌های پزشکی

پزشک با انجام سونوگرافی، سی تی اسکن یا MRI قادر است بیماری را تشخیص دهد. فیبرو اسکن نوع دیگری از تصویربرداری مشابه سونو گرافی است که با استفاده از امواج اولتراسوند میزان سختی کبد را اندازه گیری کرده و به دستور پزشک می‌تواند جایگزین بیوبپسی باشد.

بیوپسی

بیوپسی بهترین راه برای تشخیص شدت بیماری است، در این روش پزشک معالج با استفاده از سوزن‌های مخصوص بخش کوچکی از بافت کبد را برای بررسی زیر میکروسکوپ جدا می‌کند، برای کاهش درد از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود. بیوپسی همچنین به پزشک در تشخیص دلیل اصلی ابتلا به بیماری کمک کند.
امروزه کبد چرب تبدیل به بیماری شایع شده است، به طوریکه ۲۵ تا۳۰ درصد افراد در اروپا و ایالات متحده امریکا را درگیر کرده است. کبد چرب در صورت پیشرفت، تهدیدی جدی برای سلامتی محسوب می‌شود. التهاب کبد (استئاتوهپاتیت) می‌تواند منجر به ایجاد زخم و سرطان کبد شود.

علائم کبد چرب چیست؟

کبد چرب عموما علائم مشخصی ندارد، به همین دلیل اغلب التهاب کبد چرب در حدود ۲۰٪ افراد مبتلا پیشرفت می‌کند و در این صورت، خستگی مفرط و درد‌ٌهای شکمی را تجربه می‌کنند. اندازه کبد در این حالت ممکن است کمی بزرگ شود که  با معاینه توسط پزشک قابل تشخیص است.

گفته می‌شود تجمع چربی در کبد باعث افزایش التهاب شده و علائم زیر پدیدار می‌شود:  

  • درد شکمی
  • کاهش اشتها
  • کاهش وزن
  • ضعف فیزیکی
  • خستگی 
  • گیجی

در صورتیکه این بیماری پیشرفت کند و به سیروز یا از کار افتادن کبد منجر شود، ممکن است بیمار علائمی از جمله بزرگ شدن شکم و پر شدن آن از مایع، زردی پوست و چشم‌ها، خونریزی‌های غیرطبیعی‌ و گیجی را تجربه کند.

دلایل ابتلا به کبد چرب چیست؟

دلیل اصلی شناخته شده در بیشتر موارد مصرف بیش از حد الکل بوده است. در بسیاری از موارد و در افرادی که مشکل مصرف الکل نداشتند، دلیل اصلی کاملا واضح نیست اما می‌توان آن را به چاقی، رژیم غذایی سرشار از قند‌های فرآوری شده، تری‌گلیسیرید بالا، دیابت، فعالیت کم بدنی، کاهش وزن ناگهانی، عوارض مصرف بعضی از دارو‌ها و عوامل ژنتیکی ربط داد.

کبد چرب
کبد چرب

پیشگیری از ابتلا به کبد چرب

محافظت از کبد بهترین کاری است که می‌توانید در جهت پیشگیری از ابتلا به کبد چرب انجام دهید. در این راستا تغییر سبک زندگی و ترک رژیم غذایی ناسالم به بهبود عملکرد و تقویت کبد کمک می‌کند. در ادامه به راه‌هایی که می‌تواند در این راستا موثر باشد اشاره می‌کنیم.

عدم مصرف مشروبات الکلی

همانطور که قبلا اشاره شد مصرف مشروبات الکلی می‌تواند احتمال ابتلا به کبد چرب را افزایش دهد. با مصرف زیاد الکل، کبد آسیب دیده و قادر نیست چربی‌ها را تجزیه کند. در صورتی که در مرحله‌ای که کبد چرب تشخیص داده شده است مصرف الکل قطع گردد احتمال بهبودی زیاد است اما در صورت ادامه به سیروز یا از کار افتادگی کبد منجر خواهد شد. 

رژیم غذایی سالم

با پیروی از یک رژیم سالم غذایی، سرشار از میوه ، سبزیجات و غلات کامل و با پرهیز از مصرف غذا‌های چرب وسرخ‌کرده، نخوردن قند‌های فرآوری شده و کنترل دیابت به بهبود عملکرد کبد کمک می‌کنید.

ورزش

ورزش روزانه می‌تواند در درمان کبد چرب موثر باشد. ورزش سوخت و ساز بدن را افزایش داده و از اضافه وزن پیشگیری می‌کند. سعی کنید فعالیت بدنی خود را بالا برده و حداقل ۳۰ دقیقه در روز را به پیاده‌روی سریع، ایروبیک و سایر ورزش‌ها اختصاص دهید.

 تاثیر شکلات تلخ روی کبد چرب

بر اساس تحقیقات رفته‌رفته مشخص شد که مصرف شکلات تلخ برای افرادی که مبتلا به بیماری‌‌های کبدی هستند مثل یک مرهم عمل کرده و می‌تواند درمانی برای بیماری آن‌ها باشد. مارک ترسز یکی از محققان دانشگاه امپریال کالج لندن در مصاحبه‌ای با رسانه‌‌های دولتی انگلستان، گفته است که بر اساس تحقیقات انجام شده روی ۲۱ بیمار کبدی، افرادی که از شکلات تلخ استفاده کرده‌اند، بیش از بیماران دیگر موفق به کنترل و تحمل درد شدند. بنابراین نتایج به دست آمده حاکی از این شد که شکلات باعث تسکین درد می‌شود.

«کبد چرب» مشکلی است که با اشتباهات غذایی ایجاد می‌شود و متاسفانه ۴۰ درصد از مردم ایران مبتلا به آن هستند و عوارض شدیدی برای اعضای بدن ایجاد می‌کند. در واقع این بیماری می‌تواند یک موقعیت مخرب را در بدن ایجاد کند که از علائم و نشانه‌های آن می‌توان به خستگی و بی‌حالی، کاهش وزن و اشتها، تهوع، ضعف عمومی و درد شکم اشاره کرد.

شکلات تلخ

کاکائو یا شکلات تلخ در میان خوراکی‌های دیگر دارای منبعی از غنی‌ترین منابع فلاونوییدها است. یک کیلوگرم از این نوع شکلات ۱۰۰۰ کیلوکالری انرژی دارد و علاوه بر این دارای کربوهیدرات (قند)، چربی، پروتئین و مواد معدنی دیگر است. این خوراکی همچنین حاوی مواد شیمیایی تئوبرومین و متیل گزانتین است که سبب احساس صدای خش خش آن زیر دندان می‌شود. ماده دیگر موجود در شکلات تلخ فنیل‌اتامین است که روی مغز تاثیر گذاشته و همانند آدرنالین عمل می‌کند. 

مصرف شکلات تلخ می‌تواند از افزایش فشار خون پس از مصرف غذا که باعث بروز ناراحتی‌های کبدی در افراد مستعد می‌شود، کم کند. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، آنتی‌اکسیدان موسوم به فلاوانول در شکلات سیاه و تلخ عامل اصلی در کاهش فشار خون و دردهای مزمن کبدی است و باعث سست شدن عضلات بدن به هنگام احساس دردهای کبدی می‌‌شود. در گزارش این خبرگزاری هم‌چنین آمده است که وجود ارتباط مستقیم میان مصرف این شکلات و درمان بیماری‌های کبدی باعث شده تا برخی از پزشکان این ماده را برای بیماران خود و در کنار داروها تجویز کنند.

 چه مقدار شکلات تلخ برای افراد دارای کبد چرب کافی است؟

اینکه شکلات تلخ می‌تواند سطح چربی‌های نامناسب خون را پایین بیاورد، حتی قند خون را کنترل کند و برای بیماری‌های قلبی عروقی و افراد مبتلا به کبد چرب مفید باشد، مورد تایید همه متخصصان تغذیه است اما از آن جایی که تغذیه علم تعادل است، حداکثر مصرف روزانه برای این افراد ۳۰ تا ۴۰ گرم است.

دانستنی‌ها درباره تاثیر شکلات تلخ روی کبد چرب کم نیست. اگر مطلبی در این باره می‌دانید آن را با ما به اشتراک بگذارید.

نویسنده

یاسمن نامدار

نوشتن برای من کم‌کم از یک سرگرمی تبدیل به حرفه اصلی شد. نوشتن درباره غذا و فرهنگ غذایی با توجه به اینکه به رشته تحصیلیم مرتبط بوده برام واقعا لذت بخشه. اینجا سعی می‌کنم درباره مطالبی که برای خودم جالبه و نکاتی که یاد گرفتم و بهم کمک کرده بنویسم.

بیشتر بخوانید

دیدگاه ها