بیشتر افراد آلرژی فصلی را فقط با بهار میشناسند، اما واقعیت این است که حساسیت فصلی تابستان هم یکی از مشکلهای رایج در روزهای گرم سال است. اگر در تابستان با عطسههای پشت سر هم، آبریزش بینی، خارش چشم یا گرفتگی بینی روبهرو میشوید، احتمال دارد علت آن سرماخوردگی نباشد، بلکه بدن شما به گرده علفها، گیاهان، کپک یا گرد و غبار واکنش نشان دهد.
شناخت علتهای حساسیت فصلی تابستان کمک میکند راحتتر آن را از سرماخوردگی تشخیص دهید و با چند راهکار ساده، شدت نشانهها را کمتر کنید. در ادامه با علتها، نشانهها، روشهای درمان و راههای پیشگیری آشنا میشوید تا بتوانید روزهای تابستان را با دردسر کمتری پشت سر بگذارید.
حساسیت فصلی تابستان چیست و چرا در روزهای گرم دچار آن میشویم؟
حساسیت فصلی تابستان مشابه حساسیت بهار زمانی رخ میدهد که دستگاه ایمنی بدن به موادی مانند گرده علفها، گرده بعضی گیاهان، کپک یا گرد و غبار واکنش بیش از اندازه نشان دهد. این مواد برای بیشتر افراد بیخطر هستند، اما در افراد حساس باعث نشانههایی مانند عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم، گرفتگی بینی و سرفه خشک میشوند. به همین دلیل بسیاری از افراد تصور میکنند سرما خوردهاند، در حالی که علت اصلی، آلرژی است.
برخلاف سرماخوردگی که بر اثر ویروس ایجاد میشود و ممکن است با تب، بدندرد و گلودرد همراه باشد، حساسیت فصلی تابستان واگیردار نیست و تا زمانی که فرد در معرض عامل حساسیتزا قرار دارد، نشانهها ادامه پیدا میکنند. در فصل تابستان گرده علفها، چمنها و برخی گیاهان در هوا بیشتر پخش میشود و افراد زمان بیشتری را بیرون از خانه میگذرانند. همین موضوع احتمال تماس با مواد حساسیتزا را بالا میبرد و باعث میشود بعضی افراد در این فصل بیشتر از زمانهای دیگر با نشانههای آلرژی روبهرو شوند.
چه عواملی باعث حساسیت فصلی تابستان میشوند؟
حساسیت فصلی تابستان همانند حساسیت زمستانی معمولا به دلیل افزایش مواد حساسیتزا در هوای آزاد رخ میدهد. مهمترین عامل، گرده علفها و چمنها است که در روزهای گرم و بادخیز به مقدار زیادی در هوا پخش میشود و با ورود به بینی، گلو یا چشم، نشانههای آلرژی را ایجاد میکند. گرده برخی گیاهان و درختانی که در تابستان گل میدهند نیز در این مشکل نقش دارند.
علاوه بر گرده گیاهان، کپکها و قارچهایی که در محیطهای مرطوب رشد میکنند، گرد و غبار، آلودگی هوا و دود میتوانند راههای تنفسی را تحریک کرده و نشانهها را شدیدتر کنند. از طرف دیگر، بسیاری از افراد در تابستان زمان بیشتری را در پارک، باغ، طبیعت یا فضای باز میگذرانند و همین تماس بیشتر با مواد حساسیتزا، احتمال بروز یا شدت گرفتن حساسیت فصلی تابستان را افزایش میدهد.
علائم حساسیت فصلی تابستان کدام اند؟
نشانههای حساسیت فصلی تابستان از فردی به فرد دیگر فرق دارد و شدت آن هم به میزان تماس با مواد حساسیتزا بستگی دارد. بعضی افراد فقط عطسه و آبریزش بینی دارند، اما برخی دیگر همزمان با خارش چشم، سرفه یا احساس خستگی روبهرو میشوند. این نشانهها معمولاً بعد از حضور در فضای باز یا در روزهایی که گرده گیاهان در هوا بیشتر است، شدت میگیرند و تا زمانی که تماس با عامل حساسیت ادامه داشته باشد، ممکن است باقی بمانند.
- عطسههای پیدرپی، بهویژه هنگام صبح یا بعد از حضور در فضای باز
- آبریزش بینی با ترشحات رقیق و شفاف
- گرفتگی بینی و سخت شدن تنفس از راه بینی
- خارش بینی، گلو و گاهی سقف دهان
- سرفه خشک که بیشتر به دلیل تحریک گلو یا جاری شدن ترشحات پشت بینی ایجاد میشود
- اشکریزش و خارش چشم
- قرمزی و سوزش چشمها، بهویژه پس از قرار گرفتن در هوای آزاد
- احساس خستگی، بیحالی و کاهش تمرکز به دلیل ادامه داشتن نشانهها یا خواب نامناسب
اگر این نشانهها بدون تب و بدندرد ظاهر شوند و هر بار پس از قرار گرفتن در فضای باز شدت بگیرند، احتمال حساسیت فصلی تابستان بیشتر از سرماخوردگی است. البته باید دقت داشته باشید که علائمی مثل تب و سرفه، علائم آنفولانزا هم هستند. بنابراین برای تشخیص دقیقتر باید حتما به پزشک مراجعه کنید.
حساسیت فصلی تابستان یا سرماخوردگی؛ چطور تفاوت آنها را تشخیص دهیم؟
از آنجا که هر دو مشکل با عطسه، آبریزش بینی و گرفتگی بینی همراه هستند، بسیاری از افراد در روزهای گرم سال آنها را با هم اشتباه میگیرند. با این حال، چند تفاوت مهم وجود دارد که میتواند به تشخیص درست کمک کند و از مصرف بیدلیل داروهای سرماخوردگی جلوگیری کند.
| ویژگی | حساسیت فصلی تابستان | سرماخوردگی |
| مدت زمان نشانهها | تا زمانی که تماس با عامل حساسیت ادامه داشته باشد | ۷ تا ۱۰ روز |
| تب | ندارد | دیده میشود |
| ترشحات بینی | رقیق و شفاف | غلیظتر و ممکن است زرد یا سبز شود |
| خارش چشم و بینی | بسیار رایج | معمولا دیده نمیشود |
| ارتباط با فضای باز | پس از قرار گرفتن در طبیعت یا هوای پرگرده شدیدتر میشود | ارتباطی با محیط بیرون ندارد |
| واگیردار بودن | خیر | بله |
اگر نشانهها هر سال در فصل تابستان تکرار میشوند، با تب همراه نیستند و بعد از حضور در پارک، باغ یا فضای باز شدت میگیرند، احتمال زیادی وجود دارد که با حساسیت فصلی تابستان روبهرو باشید، نه سرماخوردگی. البته اگر نشانهها شدید باشند، بیش از چند هفته ادامه پیدا کنند یا با تنگی نفس همراه شوند، بهتر است برای تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کنید.
چه افرادی بیشتر در معرض حساسیت فصلی تابستان هستند؟
حساسیت فصلی تابستان ممکن است برای هر کسی رخ دهد، اما بعضی افراد به دلیل ویژگیهای بدن یا سابقه خانوادگی، بیشتر از دیگران در معرض آن قرار دارند. در این افراد، دستگاه ایمنی نسبت به گرده گیاهان، علفها، کپک یا گرد و غبار واکنش شدیدتری نشان میدهد و همین موضوع باعث بروز نشانههایی مانند عطسه، آبریزش بینی و خارش چشم میشود.
- افراد دارای سابقه آلرژی: کسانی که در فصلهای دیگر هم دچار آلرژی، حساسیت بینی یا خارش چشم میشوند، بیشتر در معرض حساسیت تابستانی قرار دارند.
- افراد مبتلا به آسم: مواد حساسیتزا میتوانند راههای هوایی را تحریک کنند و باعث تشدید خسخس سینه، سرفه یا تنگی نفس شوند.
- کودکان: دستگاه ایمنی کودکان هنوز در حال رشد است و ممکن است نسبت به گرده گیاهان و دیگر عوامل محیطی واکنش بیشتری نشان دهد.
- افراد دارای سابقه خانوادگی آلرژی: اگر یکی از والدین یا هر دو به آلرژی، آسم یا اگزما مبتلا باشند، احتمال بروز حساسیت فصلی در فرزندان نیز بیشتر خواهد بود.
حساسیت فصلی تابستان چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص حساسیت فصلی تابستان با کنار هم گذاشتن نشانهها، زمان بروز آنها و بررسی سابقه فرد انجام میشود. پزشک ابتدا درباره زمان شروع نشانهها، شدت آنها و این که آیا پس از حضور در فضای باز بیشتر میشوند یا نه، پرسشهایی مطرح میکند. سپس در صورت نیاز، بینی، گلو و چشمها را معاینه میکند تا دلیل نشانهها را از سرماخوردگی، عفونت یا دیگر بیماریها جدا کند.
اگر نشانهها هر سال در تابستان تکرار شوند یا با درمانهای معمول برطرف نشوند، ممکن است انجام تست آلرژی برای پیدا کردن ماده حساسیتزا پیشنهاد شود. همچنین اگر در خانواده سابقه آلرژی، آسم یا اگزما وجود داشته باشد، احتمال حساسیت فصلی بیشتر در نظر گرفته میشود و پزشک با توجه به همه این اطلاعات، مناسبترین روش درمان و پیشگیری را پیشنهاد میکند.
درمان حساسیت فصلی تابستان
درمان حساسیت فصلی تابستان به شدت نشانهها و عامل ایجادکننده آن بستگی دارد. هدف از درمان، کم کردن واکنش بدن به مواد حساسیتزا و کاهش نشانههایی مانند عطسه، آبریزش بینی، گرفتگی بینی و خارش چشم است. در بیشتر موارد، با مصرف داروهای مناسب و دوری از عوامل محرک میتوان نشانهها را به خوبی کنترل کرد، اما برای افرادی که آلرژی شدید یا طولانیمدت دارند، ممکن است درمانهای تخصصی لازم باشد.
- داروهای آنتیهیستامین:
این داروها یکی از رایجترین راههای درمان آلرژی هستند و به کاهش عطسه، آبریزش بینی، خارش بینی و خارش چشم کمک میکنند. برخی از آنها خوابآلودگی کمتری ایجاد میکنند و برای مصرف روزانه مناسبتر هستند. - اسپریهای بینی:
اسپریهای بینی، بهویژه انواع کورتونی که پزشک تجویز میکند، التهاب داخل بینی را کم میکنند و در برطرف شدن گرفتگی بینی، عطسه و آبریزش نقش مهمی دارند. برای گرفتن بهترین نتیجه، باید آنها را طبق دستور پزشک و به طور منظم استفاده کرد. - قطرههای چشمی ضد آلرژی:
اگر خارش، قرمزی یا اشکریزش چشم از نشانههای اصلی آلرژی باشد، قطرههای ضد آلرژی میتوانند التهاب چشم را کاهش دهند و احساس سوزش و خارش را کمتر کنند. - شستشوی بینی با سرم نمکی:
شستشوی بینی با سرم نمکی راهی ساده و بدون دارو برای خارج کردن گرده گیاهان، گرد و غبار و دیگر مواد حساسیتزا از داخل بینی است. این کار به کاهش گرفتگی بینی و بهتر شدن تنفس کمک میکند و میتواند در کنار داروها اثر درمان را بیشتر کند. - ایمونوتراپی:
برای افرادی که نشانههای شدید دارند یا با داروهای معمول بهبود پیدا نمیکنند، پزشک ممکن است ایمونوتراپی یا درمان حساسیت را پیشنهاد کند. در این روش، بدن به مرور با مقدارهای کنترلشده از ماده حساسیتزا روبهرو میشود تا واکنش دستگاه ایمنی کمتر شود. این درمان زمانبر است، اما در بعضی افراد میتواند اثر بلندمدت داشته باشد.
درمانهای خانگی برای کاهش علائم حساسیت فصلی تابستان
در کنار داروهایی که پزشک تجویز میکند، چند راهکار ساده در خانه هم میتواند شدت نشانههای حساسیت فصلی تابستان را کمتر کند. این کارها باعث میشوند تماس بدن با گرده گیاهان، گرد و غبار و دیگر مواد حساسیتزا کاهش پیدا کند.
- پس از بازگشت به خانه دوش بگیرید و موهای خود را بشویید تا گرده گیاهان از روی پوست و مو پاک شود.
- صورت، دستها و چشمها را به طور منظم با آب بشویید.
- از دستگاه تصفیه هوا، بهویژه در اتاق خواب، استفاده کنید.
- در طول روز آب و مایعات کافی بنوشید تا راههای تنفسی مرطوب بمانند.
- در روزهایی که میزان گرده گیاهان بالاست، پنجرههای خانه و خودرو را بسته نگه دارید.
- ملحفه، روبالشی و لباسهایی را که در فضای باز استفاده کردهاید، مرتب بشویید.
- از خشک کردن لباسها در فضای باز، هنگام گردهافشانی شدید، خودداری کنید.
حساسیت فصلی تابستان در کودکان؛ چه نکاتی را باید بدانیم؟
کودکان هم ممکن است در تابستان به گرده گیاهان، علفها یا دیگر مواد حساسیتزا واکنش نشان دهند. این مشکل بیشتر با عطسههای پیدرپی، آبریزش یا گرفتگی بینی، خارش و قرمزی چشم، سرفه خشک و مالیدن مداوم بینی یا چشمها دیده میشود. اگر این نشانهها هر سال در فصل تابستان تکرار شوند یا پس از بازی در پارک و فضای باز شدت بگیرند، بهتر است کودک توسط پزشک بررسی شود تا آلرژی از سرماخوردگی یا دیگر بیماریها جدا شود.
برای کم شدن نشانهها، بهتر است پس از بازی در فضای باز، صورت و دستهای کودک شسته شود، لباسهای او تعویض شود، اتاق خواب تمیز نگه داشته شود و در روزهایی که گرده گیاهان در هوا زیاد است، زمان بازی در فضای باز کمتر شود. اگر کودک دچار خسخس سینه، تنگی نفس یا سرفههای شدید شد، باید هرچه زودتر به پزشک مراجعه کرد.
چه زمانی برای حساسیت فصلی تابستان به پزشک مراجعه کنیم؟
بیشتر موارد حساسیت فصلی تابستان با دوری از عوامل حساسیتزا و مصرف داروهای مناسب کنترل میشود، اما گاهی نشانهها به اندازهای شدید یا طولانی هستند که نیاز به بررسی پزشکی دارند. اگر عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم یا گرفتگی بینی بیش از چند هفته ادامه پیدا کند، خواب و کارهای روزانه را مختل کند یا با خسخس سینه، تنگی نفس و تشدید آسم همراه باشد، نباید مراجعه به پزشک را به تأخیر انداخت. همچنین اگر با وجود مصرف داروهای رایج، نشانهها بهتر نشوند یا هر سال شدیدتر از قبل تکرار شوند، پزشک میتواند با انجام بررسیهای لازم و در صورت نیاز تست آلرژی، علت اصلی را مشخص کرده و درمان مناسبتری پیشنهاد دهد.
چگونه حساسیت فصلی تابستان را بهتر کنترل کنیم؟
حساسیت فصلی تابستان بیشتر به دلیل گرده گیاهان، علفها، کپک و دیگر عوامل محیطی ایجاد میشود و نشانههایی مانند عطسه، آبریزش بینی، گرفتگی بینی و خارش چشم به همراه دارد. با شناخت عاملهای محرک، دوری از آنها، رعایت نکات پیشگیرانه و استفاده از درمان مناسب میتوان این نشانهها را تا حد زیادی کنترل کرد. اگر هم نشانهها شدید باشند، مدت زیادی ادامه پیدا کنند یا با تنگی نفس همراه شوند، مراجعه به پزشک بهترین راه برای پیشگیری از بدتر شدن مشکل و انتخاب درمان مناسب است.
سوالات متداول درباره حساسیت فصلی تابستان
در ادامه به چند پرسش رایج درباره حساسیت فصلی تابستان پاسخ دادهایم.
۱. حساسیت فصلی تابستان چیست؟
واکنش بیش از اندازه دستگاه ایمنی به گرده گیاهان، علفها، کپک یا گرد و غبار در روزهای گرم سال است.
۲. علت حساسیت در تابستان چیست؟
گرده علفها و گیاهان، آلودگی هوا، کپک و افزایش حضور در فضای باز از مهمترین علتها هستند.
۳. چگونه حساسیت تابستانی را از سرماخوردگی تشخیص دهیم؟
حساسیت معمولا با تب همراه نیست و خارش چشم و بینی دارد، اما سرماخوردگی اغلب پس از چند روز برطرف میشود و ممکن است تب ایجاد کند.
۴. بهترین دارو برای حساسیت فصلی تابستان چیست؟
آنتیهیستامینها، اسپریهای بینی و قطرههای ضد آلرژی با نظر پزشک یا داروساز از رایجترین گزینهها هستند.
۵. آیا حساسیت تابستانی خودبهخود از بین میرود؟
بله، با کم شدن تماس با مواد حساسیتزا یا پایان فصل، نشانهها معمولا کاهش پیدا میکنند.
۶. چگونه میتوان از حساسیت فصلی تابستان پیشگیری کرد؟
با کم کردن حضور در روزهای پرگرده، بستن پنجرهها، شستن صورت و مو پس از بیرون رفتن و تمیز نگه داشتن خانه میتوان احتمال بروز نشانهها را کمتر کرد.
