ترخینه با عدس یکی از غذاهای اصیل و قدیمی ایرانی است که بیشتر در مناطق غربی کشور مانند کرمانشاه، لرستان و ایلام پخته میشود. این غذا بهدلیل استفاده از ترخینه ، عدس و سبزیهای معطر بسیار مقوی، سبک و مناسب فصل سرما است. اگر بهدنبال یک غذای سالم، اقتصادی و ساده هستید و میخواهید از خواص ترخینه هم بهرهمند شوید در ادامه میتوانید طرز تهیه ترخینه با عدس را بخوانید.
مواد لازم برای تهیه ترخینه با عدس
- ترخینه ۳۰۰ گرم
- سبزیجات (تره، جعفری، گشنیز، اسفناج) ۳۰۰ گرم
- عدس ۵۰ گرم
- نخود ۵۰ گرم
- لوبیاچیتی ۵۰ گرم
- پیاز ۲ عدد
- نعناع بهمقدار لازم
- کشک بهمقدار لازم
- نمک و زردچوبه بهمقدار لازم
طرز تهیه ترخینه با عدس
مرحله اول: نخود، لوبیا و عدس را خیس کنید


در اولین مرحله از طرز تهیه ترخینه با عدس، بهسراغ حبوبات بروید. برای گرفتن نفخ نخود و لوبیا، آنها را از شب قبل در آب سرد بخیسانید و در این مدت ۲ تا سه بار، آب آنها را عوض کنید تا هم راحتتر پخته و هم هضمشان آسان شود. حال ترخینه را هم جداگانه داخل کاسهای بریزید و برای ۲ تا چهار ساعت در آب خیس کنید تا نرم شده و عطرش هنگام پخت آزاد شود.
اگر با خوردن آش ترخینه دچار نفخ میشوید، مطلب درمان نفخ شکم را با تمام جزئیات در کتاب کاله بخوانید.
مرحله دوم: حبوبات را بپزید


در دومین مرحله از طرز تهیه ترخینه با عدس، حدود یک ساعت پس از شروع پخت نخود، لوبیا چیتی خیسخورده را به قابلمه اضافه کنید تا همراه نخود بهتدریج بپزد. وقتی لوبیاها به مرحله نیمپز رسیدند، عدسی را که حدود ۲ ساعت در آب خیس کردهاید، داخل قابلمه بریزید و مواد را بهآرامی هم بزنید.
در این مرحله میزان آب قابلمه را بررسی کنید و اگر سطح آب کم بود، بهاندازه لازم آب جوش اضافه کنید تا حبوبات بهخوبی بپزند و بافت آش یکنواخت باقی بماند. از دیگر آشهای خوشمزه ایرانی با ترخینه، میتوان به آش ترخینه اراکی اشاره کرد که جزئیات این دستور، به صورت کامل در کتاب کاله آورده شده است.
مرحله سوم: ترخینه را به حبوبات اضافه کنید


در ادامه مراحل طرز تهیه ترخینه با عدس، عدسها که به مرحله نیمپز رسیدند، ترخینه خیسخورده و نرمشده را پس از خالی کردن کامل آب به قابلمه اضافه کنید و مواد را بهآرامی هم بزنید. سپس اجازه دهید لوبیاها بهطور کامل بپزند و بافت حبوبات یکدست شود.
توجه داشته باشید که پیش از اضافه کردن لوبیا و ترخینه به قابلمه، حتما آب ظرفی که این مواد را در آن خیس کردهاید کاملا خالی کنید تا طعم آش رقیق نشود.
همزمان با پخت لوبیا، سبزیهای سوپ شامل تره، جعفری، گشنیز و اسفناج را بشویید، پاک کنید و داخل آبکش بریزید تا برای مرحله بعدی پخت آماده باشند.
مرحله چهارم: سبزیهای خردشده را اضافه کنید


در چهارمین مرحله از طرز تهیه ترخینه با عدس، آب سبزی که کامل گرفته شد، آنها را بهشکل نه خیلی درشت و نه خیلی ریز خرد کنید. بهتر است کمی درشتتر از سبزیهای خورشتی باشند. حال آنها را کنار بگذارید.
هنگامی که لوبیاها بهطور کامل پختند و ترخینه بهخوبی باز شد، سبزیجات خردشده را به قابلمه اضافه کنید. مواد را آرام مخلوط کنید. در این مرحله میتوانید بهمیزان دلخواه نمک، زردچوبه و فلفل بهآش اضافه کنید تا طعم آن متعادل و خوشعطر شود. برای پخت بهتر حتما قابلمه را باز بگذارید تا آش غلیظ و خوشعطر بماند.
مرحله پنجم: پیاز داغ، سیر داغ و نعناعداغ را درست کنید


برای تهیه پیازداغ، سیرداغ و نعناعداغ مخصوص آش ترخینه، ابتدا پیازها را نگینی خرد کرده و در روغن گرم با حرارت ملایم تفت دهید تا کاملا نرم و طلایی شوند. سپس پیازها را از روغن خارج کرده و داخل آبکش بریزید تا روغن اضافی آنها گرفته شود و ترد باقی بمانند.
در صورت تمایل، چند حبه سیر خردشده را در همان روغن با حرارت کم و زمان کوتاه تفت دهید تا کمی طلایی شود، سپس سیرداغ را هم آبکش کنید تا نرم و له نشود. در پایان میتوانید کمی زردچوبه روی پیاز و سیر سرخشده بپاشید تا رنگ و عطر بهتری بگیرند.
برای تهیه نعناع داغ هم، مقدار کمی روغن را در تابه گرم کرده و نعناع خشک را اضافه کنید. نعناع را فقط چند ثانیه هم بزنید و بهمحض تغییر رنگ، تابه را از روی حرارت بردارید تا نسوزد و تلخ نشود. این مخلفات را کنار بگذارید تا در مراحل پایانی برای تزیین و خوشطعم شدن آش ترخینه استفاده کنید.
نکته: روغن نعناعداغ را در پایان پخت میتوانید روی آش بریزید.
مرحله ششم: نعناعداغ، سیرداغ و پیازداغ را به آش اضافه کنید


پس از آماده کردن روغن نعناع، کمی زردچوبه به آن اضافه کنید. بهآرامی هم بزنید تا طعم و رنگ آن بهتر شود. سپس سیرداغ، پیازداغ و نعناعداغ را کنار بگذارید تا کمی خنک شوند.
نیمی از پیاز و سیر سرخشده را به آش ترخینه دوغ اضافه کنید. حال اجازه دهید آش بهمدت ۳۰ تا ۴۰ دقیقه با حرارت کم بجوشد تا طعمها بهخوبی با هم ترکیب شوند.
در این مرحله میتوانید در صورت تمایل کمی کشک به آشتان اضافه کنید تا طعم آن غنیتر شود. پس از آن که آش بهغلظت دلخواه رسید و جا افتاد، آن را به همراه پیازداغ مجلسی و کشک سرو کنید.


نکات تکمیلی تهیه آش ترخینه با عدس
آش ترخینه با عدس یک غذای سنتی، مغذی و راحت برای پخت در خانه است. در ادامه چند نکته تکمیلی و کاربردی برای درست کردن آش خوشعطر، جاافتاده و خوشمزه آورده شده است که بهراحتی میتوانید از آنها استفاده کنید.
خواص آش ترخینه با عدس
آش ترخینه با عدس یکی از غذاهای سنتی و بسیار مقوی ایرانی است که به دلیل ترکیب ترخینه تخمیری، عدس و سبزیجات، ارزش غذایی بالایی دارد. این آش سرشار از فیبر، پروتئین گیاهی و مواد معدنی است و به بهبود عملکرد دستگاه گوارش و تقویت سیستم ایمنی بدن کمک میکند.
وجود ترخینه باعث هضم آسانتر غذا میشود و به همین دلیل این آش گزینهای مناسب برای فصل سرما، دوران ضعف بدنی و حتی رژیم غذایی سالم به شمار میرود. آش ترخینه با عدس علاوه بر سیرکنندگی بالا، غذایی سبک و خوشهضم است که میتواند در برنامه غذایی خانواده جایگاه ویژهای داشته باشد.
برای آشنایی بیشتر با خواص این ماده مغذی در فصل زمستان میتوانید میتوانید مطلب خواص ترخینه برای سرماخوردگی را بخوانید.
دلیل سفتی آش ترخینه با عدس
یکی از دلایل رایج سفت شدن آش ترخینه، نسبت نامناسب ترخینه به آب و حبوبات است. اگر مقدار ترخینه بیش از حد باشد یا آب کافی در زمان پخت اضافه نشود، آش بهشدت غلیظ و سفت خواهد شد. علاوه بر این، حرارت زیاد یا هم زدن ناکافی در طول پخت میتواند باعث ته گرفتن و غلیظ شدن بیش از حد آش شود.
برای جلوگیری از این مشکل، بهتر است ترخینه را بهتدریج بهآش اضافه کنید، از آب کافی استفاده کنید و آش را روی حرارت کم با همزن مرتب هم بزنید تا به غلظت ایدهآل برسد. برای آشنایی با انواع آشهای سنتی میتوانید مطلب انواع آشهای محلی ایرانی را در کتاب کاله بخوانید.
پخت سریعتر حبوبات در تهیه آش ترخینه با عدس
اگر زمان کافی برای خیساندن حبوبات ندارید، میتوانید از روش سریعتری استفاده کنید؛ حبوبات را ۲ بار بجوشانید و هر بار آب آن را عوض کنید. این روش باعث میشود حبوبات سریعتر بپزند و میزان نفخ آنها کمتر شود، بدون اینکه طعم یا کیفیت آش ترخینه با عدس، تحت تاثیر قرار بگیرد.
عطر و طعم آش ترخینه با عدس
برای داشتن آش ترخینه خوشطعم و نرم، بهتر است ترخینه را به اندازهای خیس کنید که کاملا باز شود اما له نشود. این کار به حفظ بافت آش کمک میکند و از غلیظ یا خمیر شدن بیش از حد آش جلوگیری میکند. برای طعم بهتر آن میتوانید از آب قلم یا آب مرغ استفاده کنید. در نیم ساعت پایانی پخت، نمک، فلفل، زردچوبه، نعناع خشک یا پونه و در صورت تمایل کشک و قرهقورت را اضافه کنید تا آش طعمی غنی، کرمی و ملایمترش پیدا کند.
سوالات متداول درباره طرز تهیه آش ترخینه با عدس
در این بخش بهسوالات متداول درباره طرز تهیه آش ترخینه با عدس پاسخ دادهایم تا اگر هنگام پخت با ابهامی روبهرو شدید، بتوانید سریع و راحت جواب خود را پیدا کنید و آش را بدون دردسر آماده کنید.
۱ . ترخینه را چقدر باید خیس کنیم؟
ترخینه را بهتر است ۲ تا چهار ساعت در آب ولرم خیس کنید تا کاملا نرم و باز شود اما له نشود. این کار باعث میشود آش بافت یکدستتری داشته باشد.
۲ . چرا آش ترخینه سفت یا خیلی غلیظ میشود؟
مهمترین دلیل، کم بودن آب یا زیاد بودن مقدار ترخینه است. برای جلوگیری از این مشکل، ترخینه را بهتدریج اضافه کنید و در طول پخت، در صورت نیاز آب جوش اضافه کنید.
۳ . آیا میتوان آش ترخینه را فریز کرد؟
بله، اما بهتر است بدون کشک فریز شود. هنگام مصرف، آن را روی حرارت ملایم گرم کرده و در صورت تمایل کشک تازه اضافه کنید.