آش ماش یکی از آشهای خوشمزه و اصیل ایرانی است که بهخاطر داشتن خواص بالایی که دارد میتواند گزینه خوبی برای افطار و البته روزها و شبهای سرد زمستان باشد. این آش هم مثل خیلی از غذاهای اصیل ایرانی در طی زمان و در شهرهای مختلف با توجه به مواد موجود در هر منطقه به اشکال گوناگون و با مواد مختلف تهیه میشود اما سادهترین ترکیب آش ماش شامل ماش و برنج در کنار سبزی است که گاهی با گوشت و گاهی هم بدون گوشت پخته میشود. قبلا در کتاب کاله طرز تهیه آش ماش با رب را مرور کرده بودیم و در ادامه طرز تهیه آش ماش بدون گوشت و ساده را بررسی میکنیم.
مواد لازم برای تهیه آش ماش بدون گوشت
- ماش ۱ پیمانه
- برنج نیم دانه نصف پیمانه
- پیاز ۱ عدد
- سیر حبه
- سبزی آش (تره، جعفری، گشنیز، شوید و اسفناج) ۲۰۰ گرم
- نمک، فلفل و زردچوبه به مقدار لازم
- روغن به مقدار لازم
- نعناع داغ و پیاز داغ به مقدار لازم
طرز تهیه آش ماش بدون گوشت
مرحله اول: پخت ماش


اولین مرحله از طرز تهیه آش ماش بدون گوشت این است که باید ماش را با مقداری آب داخل قابلمه بریزید و روی اجاق گاز بگذارید تا بپزد.
مرحله دوم: آماده کردن سیر و پیاز
اکنون و درست در زمانی که ماش در قابلمه در حال پخت است پیاز را نگینی خرد کنید و در قابلمه با کمی روغن تفت دهید تا نرم و شفاف شود سپس سیر را رنده یا پوره کنید و به پیاز اضافه کنید و تفت دهید تا عطرش بلند شود.
مرحله سوم: اضافه کردن برنج
در این مرحله از طرز تهیه آش ماش، برنج شسته شده را به همراه سیر و پیاز سرخ شده به همراه زردچوبه، فلفل سیاه و نمک به قابلمه ماش اضافه کنید و بگذارید مواد با هم بپزند.
بهتر است مقدار لازم آب را در این مرحله به قابلمه اضافه کنید تا آش بعد از ریختن سبزی خیلی غلیظ و سفت نشود.
نکته: برای لعاب بیشتر آش میتوانید یک تا ۲ قاشق غذاخوری آرد برنج در آب حل کنید و به آش اضافه کنید.
مرحله چهارم: اضافه کردن سبزی و پخت نهایی سبزی


در آخرین مرحله از طرز تهیه آش ماش نوبت آن است که سبزی آش را ریز خرد کنید و به آش اضافه کنید. در این مرحله مدام آش را هم بزنید تا ته نگیرید و جا بیفتد.
در آخر هم نعناع داغ و پیاز داغ را روی آش آماده شده بریزید و سرو کنید. نوش جان! میتوانید برای تزیین این آش از کشک هم استفاده کنید.
نکته: اگر دوست دارید آش شما طعم ترش داشته باشد، میتوانید از آبغوره یا آب لیمو استفاده کنید.


نکات تکمیلی در مورد آش ماش
تهیه و پخت آش کار سادهای است فرق هم ندارد طرز تهیه آش اسفناج یا طرز تهیه آش ترش مازندرانی باشد یا همین آش ماش بهتر است نکات و فوتوفنهای آن را بدانید.
تهیه آش ماش به روشهای مختلف
همانطور که در بالا اشاره کردیم آش ماش هم از آن دسته غذاهایی است که در هر نقطه ایران مواد متفاوتی در آن استفاده میشود مثلا عدهای همراه ماش و برنج به آن لوبیا چشم بلبلی هم اضافه میکنند یا در برخی نقاط ایران در آش ماش از شلغم، کلم قمری، گوشت، رب گوچه یا دیگر حبوبات هم استفاده میشود. معمولا آش ماشی که در آن حبوبات بیشتری دارد معروف به آش ماش کرمانی یا اُماچو است. در ادامه به دستورهای مختلفی از این آش اشاره خواهیم کرد:
۱. آش ماش با شلغم و پیاز
آش ماش با کلم قمری یکی از آشهای محلی شهرهای سردسیر مثل تبریز و ارومیه است که بیشتر در فصلهای خنک تهیه میشود. برای درست کردن آن، دستور معمول آش ماش (با گوشت یا بدون گوشت) را انجام دهید، فقط حدود ۷۵۰ گرم کلم قمری خردشده را همراه با برنج و سبزی داخل آش بریزید و مقدار آب را ۱ تا ۲ پیمانه بیشتر کنید. در پایان نمک و ادویه را تنظیم کنید و دقت داشته باشید کلم قمری تازه، شیرین و بدون ریشه انتخاب کنید تا آش طعم بهتری داشته باشد.


۲. آش ماش گلستان
برای درست کردن یک آش ماش خوشعطر و مقوی با گوشت و سبزیجات، ابتدا ۲۵۰ گرم ماش و ۱۰۰ گرم عدس را شسته و چند ساعت خیس کنید، سپس با آب کافی بپزید. در همین حین، ۲۵۰ گرم گوشت چرخ کرده را با نصف پیمانه پیاز رنده شده، نمک، فلفل و زردچوبه مخلوط کرده و به صورت کوفتههای ریز درآورید و به آش اضافه کنید. پس از پختن حبوبات، نصف پیمانه پیاز داغ و نصف پیمانه برنج را اضافه کنید و هم بزنید تا ته نگیرد، سپس ۲۵۰ گرم جعفری و گشنیز خرد شده را داخل آش بریزید. برای طعمی متفاوت میتوانیدسه تا چهار عدد شلغم خردشده هم اضافه کنید. آش را در ظرف سرو بکشید و با نعناع داغ و پیاز داغ تزئین کنید تا علاوه بر طعم، عطر و رنگ جذابی داشته باشد.
۳. آش ماش لری
برای تهیه آش ماش لری خوشعطر و سنتی، ابتدا نصف پیمانه برنج را خیس کنید و ۱ پیمانه ماش را با ۲ قاشق پیاز داغ، نمک، زردچوبه و چهار لیوان آب داغ بپزید تا ماش نیمپز شود. سپس برنج خیسخورده را اضافه کرده و آب را مطابق نیاز تنظیم کنید و گهگاه هم بزنید تا آش ته نگیرد و برنج کامل نرم شود. پس از نرم شدن، حدود یک و نیم پیمانه سبزی آش خرد شده (تره، جعفری، گشنیز و اسفناج) را اضافه کنید و یک قاشق غذاخوری رب گوجه را در کمی روغن تفت داده و به آش اضافه کنید. نمک، فلفل و زردچوبه را تنظیم کنید و اجازه دهید آش جا بیفتد. هنگام سرو، روی آش را با کشک، پیاز داغ و نعناع داغ تزئین کنید تا طعم و عطر آن تکمیل شود.
۴. آش ماش کرمانی
برای تهیه آش ماش کرمانی خوشعطر و مقوی، ابتدا ۱/۳ پیمانه نخود و ۱/۳ پیمانه لوبیا چیتی را از چند ساعت قبل خیس کنید. این حبوبات را همراه با ۱ پیمانه ماش، نصف پیمانه عدس و چهار پیمانه آب در زودپز بریزید و حدود یک ساعت بپزید؛ اگر نمیخواهید عدس له شود، بعد از نیم ساعت آن را اضافه کنید. در حین پخت، ۲ عدد پیاز خردشده را در کمی روغن سرخ کنید تا طلایی شود. پس از پخت حبوبات و باز کردن در زودپز، ادویهها مانند زردچوبه، دارچین، نمک و فلفل و کمی روغن زیتون را به آش اضافه کرده، ۲ تا سه دقیقه هم بزنید و سپس از روی حرارت بردارید. آش را در ظرف سرو کشیده و با پیاز داغ یا ترشی گلکلم تزئین کنید تا طعم و عطر سنتی کرمانی کامل شود.


۵. آش ماش اصفهانی
برای تهیه آش ماش مجلسی، ابتدا یک پیمانه ماش و نصف پیمانه جو پرک را خیس کنید، سپس ۲۵۰ گرم گوشت گوسفندی و یک پیاز متوسط را با شش لیوان آب بپزید تا مغزپخت شود. جو و ماش را در قابلمهای جداگانه بپزید، سپس نصف پیمانه برنج، گوشت تفتداده، یک و نیم پیمانه سبزی آش، زردچوبه، فلفل و نصف پیمانه پیاز داغ را اضافه کنید و بدون درب بگذارید تا سبزی بپزد و آش قوام یابد. در پایان، آش را با پیاز داغ، نعناع داغ و کشک تزئین کنید.
۶. آش ماش کلم با کلم قمری
آش ماش با کلم قمری یکی از آشهای محلی شهرهای سردسیر مثل تبریز و ارومیه است که بیشتر در فصلهای خنک تهیه میشود. برای درست کردن آن، دستور معمول آش ماش (با گوشت یا بدون گوشت) را انجام دهید، فقط حدود ۷۵۰ گرم کلم قمری خردشده را همراه با برنج و سبزی داخل آش بریزید و مقدار آب را یک تا ۲ پیمانه بیشتر کنید. در پایان نمک و ادویه را تنظیم کنید و دقت داشته باشید کلم قمری تازه، شیرین و بدون ریشه انتخاب کنید تا آش طعم بهتری داشته باشد.
سبزی مناسب آش ماش
این روزها معمولا در تهیه آش ماش از سبزی آش رشته استفاده میکنند اما اگر بخواهید دقیقا به شکل سنتی این آش را بپزید بسته به این که این آش ماش به سبک مردم کدام شهر پخته شود، سبزی متفاوت در آن استفاده میشود مثلا در آش ماش کرمانی فقط اسفناج ریخته میشود یا در شله ماش لری فقط از تره فرنگی استفاده میشود.
فواید آش ماش
آش ماش علاوه بر طعم دلچسب، فواید زیادی برای سلامتی دارد که در ادامه به آن اشاره میشود:
- کمک به هضم غذا
- تقویت سیستم عصبی
- رفع کم خونی
- تقویت سیستم ایمنی بدن
سوالات رایج تهیه آش ماش
۱. آیا آش ماش فقط بدون گوشت تهیه میشود؟
خیر، آش ماش هم به صورت بدون گوشت و هم با گوشت قابل تهیه است. دستور بدون گوشت سبکتر و مناسب روزهای روزه یا گیاهخواران است.
۲. چگونه آش ماش لعابدار شود؟
برای لعاب بیشتر، میتوان یک تا ۲ قاشق آرد برنج در آب حل کرده و به آش اضافه کرد و مرتب هم زد تا ته نگیرد.
۳. زمان پخت متوسط آش ماش چقدر است؟
با توجه به نوع مواد، بین یک تا ۲ ساعت طول میکشد تا حبوبات و سبزیها کاملا پخته و آش جا بیفتد.

