شهرت آش دوغ ترکی کمتر از آش رشته و آش جو ایرانی نیست. مشابه این آش ترکیهای که در ایران هم تهیه میشود، آش دوغ، “آیران آشی” یا “دوغا” نام دارد که اصالتا متعلق به استان اردبیل است. اما تقریبا در تمام نقاط کشورمان آش دوغ را به شیوه و با سبزیجات محلی خودشان میپزند. از این شهرها میتوان به سرعین، تبریز، شیراز، ارومیه، رشت، مازندران، سنندج و کرمانشاه اشاره کرد.
علاوه بر کشور خودمان در کشور ترکیه هم آش دوغ بسیار محبوب است و با سبزیجات و شیوه مختلف طبخ میشود که مانند آش عروس ترکیه مناسب ذائقه ایرانیها هم هست. در این مقاله میخواهیم طرز تهیه آش دوغ ترکی را به شما آموزش دهیم؛ همراه ما باشید.
مواد لازم برای تهیه آش دوغ ترکی
- نخود ۲/۳ پیمانه
- برنج ۱/۲ پیمانه
- دوغ ۷ پیمانه
- نمک و فلفل سیاه به مقدار لازم
- تخم گشنیز پودر شده ۱ قاشق چایخوری
- روغن مایع مخصوص سرخ کردن به مقدار لازم
- سبزی پاک و خرد شده (سبزی شامل تره، جعفری، گشنیز و اسفناج و شوید) ۲۵۰ گرم
- آرد برنج ۲ قاشق سوپخوری
- نعناع داغ به مقدار لازم
مراحل تهیه آش دوغ ترکی
مرحله اول: پختن نخود


نخود خیس شده را آبکش کنید. برای اینکه نفخ نخود را بگیرید بهتر است آن را از شب قبل بخیسانید و چندین بار آب آن را عوض کنید.
بعد از اینکه نخودها را آبکش کردید سپس آنها را به همراه پنج پیمانه آب درون قابلمهای با سایز مناسب بریزید و روی حرارت زیاد قرار دهید تا بجوشد. بعد از اینکه جوش آمد حرارت را ملایم کنید و در قابلمه را بگذارید تا نخودها نیم پز شوند.
مرحله دوم: افزودن برنج و دوغ


بعد از پخته شدن نخود، آب روی برنج خیس شده را خالی کنید سپس آن را به همراه دوغ، نمک و فلفل به قابلمه حاوی نخود اضافه کنید و به مدت یک ساعت دیگر به آن اجازه دهید تا بپزد.
مرحله سوم: اضافه کردن سبزی و پخت نهایی آش


تخم گشنیز را درون تابهای حاوی روغن بریزید و تفت دهید سپس آن را همراه سبزی در نیم ساعت آخر پخت آش، به آن اضافه کنید. در ۲۰ دقیقه آخر پختن آش، آرد برنج را در یک دوم پیمانه آب رقیق کنید و به آش اضافه کنید. اجازه دهید تا آش کاملا پخته شود و جا بیفتد. در آخر آش را در ظرف سروتان بریزید و روی آن را با نعناع داغ تزیین کنید و سرو بفرمایید.


نکات تکمیلی طرز تهیه آش دوغ ترکی
آش دوغ ترکی یکی از محبوبترین آشهای محلی ایران و کشورهای همسایه است که طعم منحصربهفرد آن از ترکیب دوغ، حبوبات، برنج و سبزیهای معطر به دست میآید. هرچند مواد اولیه این آش ساده به نظر میرسند، اما رعایت برخی نکات و فوتوفنهای حرفهای میتواند از بریدن دوغ جلوگیری کرده و بافتی یکدست، طعمی متعادل و عطری دلپذیر به آش ببخشد. در ادامه با مهمترین نکات تکمیلی طرز تهیه آش دوغ ترکی آشنا میشوید که به شما کمک میکنند این غذای سنتی را به بهترین شکل در خانه ممکن آماده کنید.
انتخاب دوغ مناسب؛ مهمترین راز موفقیت در تهیه آش دوغ
مهمترین ماده اولیه این آش، دوغ است و کیفیت آن تاثیر مستقیمی بر طعم و بافت نهایی غذا دارد. بهترین گزینه برای تهیه آش دوغ، دوغ سنتی یا دوغ بدون گاز با غلظت مناسب است. دوغهای بسیار ترش ممکن است طعم آش را بیش از حد اسیدی کنند و دوغهای رقیق هم باعث کاهش قوام آش میشوند. همچنین اگر از دوغ محلی استفاده میکنید، حتما میزان شوری آن را از قبل بررسی کنید تا در انتهای پخت با آش بیش از حد شور مواجه نشوید.
ترفند جلوگیری از بریدن دوغ در آش
یکی از رایجترین مشکلات هنگام تهیه آش دوغ، بریدن یا دلمه شدن دوغ است. برای جلوگیری از این اتفاق، باید حرارت را از ابتدا تا انتهای پخت کنترل کنید و آش را بهطور مرتب هم بزنید. همچنین اضافه کردن دوغ به مواد سرد یا نیمهگرم و سپس افزایش تدریجی حرارت، احتمال بریدن آن را به حداقل میرساند. وجود برنج و آرد در این دستور پخت هم به پایداری بیشتر بافت آش کمک میکند و مانع جدا شدن آب دوغ میشود.
بهترین سبزیها برای خوشعطر شدن آش دوغ
سبزیهای معطر نقش مهمی در طعم نهایی آش دوغ دارند. معمولا ترکیبی از گشنیز، شوید، تره و گاهی نعناع در تهیه این آش استفاده میشود. استفاده متعادل از سبزیها اهمیت زیادی دارد؛ زیرا مقدار زیاد شوید یا نعناع میتواند طعم دوغ را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین بهتر است سبزیها تازه باشند تا عطر طبیعی خود را هنگام پخت حفظ کنند و آش طعمی اصیلتر داشته باشد.
راز داشتن آش دوغ با غلظت ایدهآل
آش دوغ نباید بیش از حد رقیق یا بسیار غلیظ باشد. برای رسیدن به غلظت مناسب، باید نسبت دوغ، آب، برنج و حبوبات را متعادل نگه دارید. اگر آش بیش از حد غلیظ شد، کمی آب جوش یا دوغ رقیقشده به آن اضافه کنید. در مقابل، اگر آش رقیق بود، اجازه دهید مدت بیشتری روی حرارت ملایم بپزد تا به غلظت مطلوب برسد. توجه داشته باشید که آش دوغ پس از سرد شدن هم کمی غلیظتر میشود.
بهترین زمان اضافه کردن سیر و نعناع داغ
سیر و نعناع از مهمترین طعمدهندههای آش دوغ هستند. بسیاری از آشپزهای حرفهای بخشی از سیر و نعناع را هنگام پخت به آش اضافه میکنند و بخشی دیگر را برای تزیین و سرو کنار میگذارند. این روش باعث میشود هم عطر مواد در بافت آش نفوذ کند و هم هنگام سرو، رایحه تازه و دلپذیر آنها حفظ شود.
راز طعم متعادل آش دوغ
گاهی بسته به نوع دوغ، طعم آش ممکن است بیش از حد ترش شود. در چنین شرایطی میتوان مقدار کمی شیر، ماست یا حتی مقدار اندکی خامه به آش اضافه کرد تا تعادل طعمی بهتری ایجاد شود. البته این کار باید با احتیاط انجام شود تا طعم اصیل آش دوغ حفظ شده و بافت آن تغییر نکند.
استفاده از نخود مناسب برای بافت بهتر آش
نخود یکی از اجزای اصلی آش دوغ است و کیفیت آن اهمیت زیادی دارد. نخود باید کاملا پخته و نرم باشد اما شکل خود را نیز حفظ کند. استفاده از نخودهای تازه و خیس کردن آنها قبل از پخت، علاوه بر کاهش زمان پخت، باعث میشود بافت آش یکنواختتر و دلپذیرتر شود.
راز جا افتادن آش دوغ به سبک سنتی
آش دوغ هرچه آرامتر و با حرارت ملایمتر بپزد، طعمها فرصت بیشتری برای ترکیب شدن پیدا میکنند. بسیاری از آشپزهای محلی معتقدند که عجله در پخت این آش باعث میشود طعم دوغ و سبزیها بهخوبی در هم آمیخته نشوند. به همین دلیل بهتر است پس از آماده شدن مواد، زمان کافی برای جا افتادن آش در نظر بگیرید تا طعمی عمیقتر و بافتی یکدستتر ایجاد شود.
شخصیسازی آش دوغ با مواد دلخواه
در مناطق مختلف ایران دستورهای متنوعی برای آش دوغ وجود دارد. برخی افراد علاوه بر نخود از لوبیا یا عدس هم در طرز تهیه آش دوغ ترکی، استفاده میکنند و بعضی دستورها هم شامل کوفتهریزههای کوچک یا سبزیهای محلی هستند. با این حال بهتر است تغییرات را بهگونهای اعمال کنید که تعادل میان طعم دوغ، حبوبات و سبزیها حفظ شود.
روش صحیح نگهداری و گرم کردن آش دوغ
آش دوغ را میتوان تا سه روز در یخچال نگهداری کرد، اما هنگام گرم کردن مجدد باید دقت بیشتری به خرج داد. بهترین روش این است که آش را روی حرارت بسیار ملایم قرار دهید و مرتب هم بزنید تا دوغ دچار تغییر بافت نشود؛ زیرا استفاده از حرارت زیاد هنگام گرم کردن میتواند باعث جدا شدن آب دوغ و کاهش کیفیت آش شود.
سوالات متداول درباره طرز تهیه آش دوغ ترکی
در زمان تهیه آش دوغ ترکی ممکن است سوالات مختلفی درباره آن برای شما پیش بیاید. در ادامه به تعدادی از رایجترین سوالات متداول درباره طرز تهیه آش دوغ پاسخ دادهایم تا بتوانید این غذای سنتی را با اطمینان بیشتری آماده کنید.
۱. چرا آش دوغ میبرد؟
مهمترین دلیل بریدن آش دوغ، استفاده از حرارت زیاد یا هم نزدن مداوم مواد در ابتدای پخت است. افزایش تدریجی دما و هم زدن مرتب هم میتواند از این مشکل جلوگیری کند.
۲. آیا میتوان آش دوغ را بدون نخود تهیه کرد؟
بله، اما نخود یکی از مواد اصلی این آش محسوب میشود و حذف آن باعث تغییر بافت و ارزش غذایی آش خواهد شد.
۳. چرا آش دوغ بعد از سرد شدن غلیظ میشود؟
برنج و نخود موجود در آش، پس از خنک شدن بخشی از مایع را جذب میکنند و همین موضوع باعث افزایش غلظت آش میشود.
۴. آیا آش دوغ برای فصل تابستان هم مناسب است؟
بله، به دلیل وجود دوغ و سبزیهای معطر، آش دوغ در بسیاری از مناطق بهعنوان یک غذای سبک و مناسب برای روزهای گرم سال هم شناخته میشود.