آش در فرهنگ غذایی ایرانی جایگاه ویژهای دارد و همواره پای ثابت دورهمیهای گرم و صمیمی بوده است. اگر به دنبال یک دستور پخت اصیل و خوشطعم هستید، یادگیری طرز تهیه آش جو لعاب دار میتواند انتخابی عالی باشد؛ یک آش دلچسب که با بافت مخملی و طعم بینظیرش طرفداران زیادی دارد.
این آش در شهرهای مختلف ایران به روشهای متفاوتی پخته میشود؛ برخی آن را با گوشت و برخی بدون گوشت میپزند و هر کدام جذابیت خاص خود را دارد. قبلا در کتاب کاله طرز تهیه آش جو ساده، طرز تهیه آش جو اراکی و طرز تهیه آش جو با جو پرک شده را بررسی کرده بودیم و در ادامه میخواهیم طرز تهیه آش جو لعاب دار را، هم با گوشت و هم بدون گوشت، مرحلهبهمرحله مرور کنیم.
مواد لازم برای تهیه آش جو لعاب دار بدون گوشت
- نخود ۵۰ گرم
- لوبیا چیتی ۵۰ گرم
- عدس ۵۰ گرم
- جو ۱۰۰ گرم
- اسفناج، گشنیز، جعفری، پیازچه یا پیازچه ۵۰ گرم از هر سبزی
- پیاز متوسط، ریز خرد شده ۲ عدد
- آب گوشت گاو ۲۰۰ میلی لیتر
- آرد ۱ قاشق غذاخوری
- نعناع خشک ۱ قاشق چایخوری
- زردچوبه ۱ قاشق چایخوری
- نمک و فلفل سیاه به مقدار لازم
- کشک به مقدار لازم
طرز تهیه آش جو لعاب دار
مرحله اول: آمادهسازی مواد اولیه
اولین مرحله از طرز تهیه آش جو لعاب دار این است که مواد اولیه این آش را آماده کنید تا روند پخت سریعتر و نتیجه نهایی باکیفیتتر شود. برای این کار، حبوبات را جدا جدا خیس کنید و بگذارید حداقل ۵ تا ۲۴ ساعت خیس بخورد تا هم زودتر بپزد و هم هضم آن آسانتر شود.
در این مدت، آب آنها را چند بار تعویض کنید تا نفخشان گرفته شده و پخت آنها آسانتر شود. در ادامه، سبزی آش را پاک کرده، چند بار با آب سرد بشویید و خرد کنید. خرد کردن استاندارد سبزی باعث میشود بافت آش یکدستتر شده و لعاب بهتری پیدا کند.
مرحله دوم: آغاز پخت مواد


اکنون که زمان پخت آش جو لعاب دار فرا رسیده، ابتدا آرد را با ۸۰۰ میلیلیتر آب سرد مخلوط کنید و خوب هم بزنید تا کاملا حل شده و گلولهای باقی نماند؛ این ترکیب به ایجاد بافت لعابدار و یکدست آش کمک میکند. سپس قابلمه را روی حرارت ملایم قرار دهید تا مخلوط بهآرامی گرم شود.
سپس عدس، نخود و لوبیا چیتی را اضافه کنید و بگذارید خوب بپزند. بهتر است ابتدا نخود و لوبیا چیتی را که زمان پخت طولانیتری دارند در قابلمه بریزید و پس از نیمپز شدن، عدس را اضافه کنید تا همه حبوبات همزمان و بهصورت یکنواخت بپزند.
همزمان در یک قابلمه پیاز را سرخ کنید تا سبک و طلایی شود؛ سپس سیر و نعناع را هم به پیاز اضافه کرده و آماده کنید؛ مراقب باشید نعناع نسوزد و فقط بوی آن بلند شود.
مرحله سوم: اضافه کردن سبزی و پخت نهایی


در این مرحله از طرز تهیه آش جو لعابدار، پس از نرم شدن حبوبات، بخشی از پیاز داغ، سیر داغ و نعناع داغ را به قابلمه اضافه کنید و سبزی خردشده را هم داخل آش بریزید. سپس نمک را اضافه کنید تا رنگ سبزی حفظ شود.
اجازه دهید آش حدود ۳۰ دقیقه دیگر روی حرارت ملایم بپزد تا سبزی کاملا نرم شده، آش لعاب انداخته و اصطلاحا جا بیفتد. وقتی آش آماده شد و به غلظت دلخواه رسید، آن را در ظرف سرو بکشید و با کشک یا ماست و نعنا سرخ شده تزئین کنید.
مواد لازم برای تهیه آش جو لعابدار با گوشت
- گوشت (گردن یا سردست) ۴۵۰ گرم
- جو ۱/۵ پیمانه
- پیاز بزرگ ۱ عدد
- نخود ۱/۲ فنجان
- لوبیا ۱/۲ فنجان
- عدس ۱/۲ فنجان
- سبزی آش خردشده ۴ تا ۵ فنجان
- برنج ۱/۴ پیمانه
طرز تهیه آش جو لعاب دار با گوشت
برای تهیه آش جو لعاب دار با گوشت، مانند سایر آشها ابتدا حبوبات و جو را جدا جدا به مدت یک شب در آب بخیسانید و در این مدت چند بار آب آنها را عوض کنید تا نفخشان گرفته شده و پخت بهتری داشته باشند.
در ادامه، گوشت را به قطعات درشت خرد کرده و همراه پیاز داغ در کمی روغن تفت دهید تا رنگ آن تغییر کرده و بوی زهم گوشت گرفته شود. سپس زردچوبه را اضافه کنید و حبوبات خیسخورده را داخل قابلمه بریزید. مقدار مناسبی آب اضافه کنید و اجازه دهید مواد با حرارت ملایم بپزند تا گوشت کاملا نرم شود.
اگر به دنبال پیاز داغ حرفهای هستید، طرز تهیه پیاز داغ کاراملی و طرز تهیه پیاز داغ نگینی که مناسب داخل آش است را در کتاب کاله بخوانید.
پس از پخت گوشت، آن را از قابلمه خارج کنید و در میکسر بریزید تا کاملا خرد شود و یا با دست آن را ریشریش کنید تا بافت کشسان گوشت در آش حفظ شود. سپس جو و برنج را به قابلمه اضافه کنید و بعد از نیمپز شدن، گوشت ریشریش را دوباره به آش برگردانید تا طعمها بهخوبی با هم ترکیب شوند.
وقتی دانههای جو باز شده و آش اندکی غلیظ شد، سبزیجات خرد شده را به قابلمه اضافه کنید و به آرامی هم بزنید. در این مرحله نمک و فلفل سیاه را هم اضافه کنید و اجازه دهید آش با حرارت بسیار کم ریزجوش بزند و خوب لعابدار شود.
در پایان، آش را در ظرف سرو کشیده و با کشک، پیاز داغ، سیر داغ و نعناع داغ تزئین کنید. در صورت تمایل میتوانید پیاز و سیر خلالی را جداگانه تفت دهید تا طلایی و ترد شوند و سپس نعناع خشک را برای چند ثانیه به آن اضافه کرده و روی آش بریزید.


نکات تکمیلی برای تهیه آش جو لعاب دار
همانطور که دیدید برای تهیه آش جو دستتان باز است و میتوانید این غذا را هم با گوشت هم بدون گوشت آماده کنید. با این حال، رعایت نکات کلی در روند پخت این غذا به شما کمک میکند که حاصل کارتان غذایی خوشمزهتر و در سطح رستورانهای حرفهای باشد.
خیساندن حبوبات
یکی از مهمترین نکات در تهیه انواع آش، از جمله آش جو، خیساندن حبوبات پیش از پخت است. این کار علاوه بر کاهش نفخ، باعث میشود حبوبات سریعتر پخته و بافتی نرم و لطیف در آش ایجاد کنند. برای نتیجه بهتر، حبوبات را از شب قبل در آب بخیسانید و در این مدت چند بار آب آنها را تعویض کنید.
اما اگر فرصت نکردهاید از قبل حبوبات را بخیسانید و عجله دارید، حتما قبل از پخت نهایی آنها را به مدت دو تا سه دقیقه بجوشانید و سپس آب آن را دور بریزید. تکرار این روش برای یک تا دو بار کمک میکند رنگ تیره و ترکیبات نفاخ حبوبات کاهش پیدا کند و پخت آنها آسانتر شود.
اگر میخواهید زمان پخت حبوبات را کاهش دهید خوب است مقداری سرکه یا آبلیمو به آبی که حبوبات را در آن ریختید، اضافه کنید تا سرعت پخت حبوبات افزایش پیدا کند؛ این اسید ملایم به نرم شدن بافت حبوباتها کمک میکند. البته بهتر است چاشنیهای اسیدی را در مراحل پایانی پخت اضافه کنید تا هم طعم متعادلتری ایجاد شده و هم بافت حبوبات حفظ شود.
عدس هم یکی از گزینههای مقوی و پرکاربرد در آشها است؛ پس حتما طرز تهیه آش جو با عدس را با جزییات کامل در کتاب کاله مطالعه کرده و تهیه آن را هم در برنامه غذایی خود قرار دهید تا از خواص بینظیر این حبوبات بهرهمند شوید.
تنوع در استفاده از مواد آش جو
مواد آش جو بسته به منطقه و ذائقه متفاوت است. برخی افراد آش جو را با برنج میپزند و برخی بدون برنج؛ برخی با گوشت و برخی بدون گوشت؛ پس شما میتوانید بسته به سلیقه خود، ترکیب دلخواهتان را انتخاب کنید.
با این حال، فراموش نکنید که راز خوشمزگی آش در سبزیجات تازه و باکیفیت آن نهفته است. سبزیهای تازه و مرغوب، نهتنها عطر و طعم آش را بهتر میکنند، بلکه باعث میشوند آش شما رنگی جذاب و بافتی لطیف داشته باشد.
تکنیک طلایی برای لعاب مضاعف
اگر میخواهید آش شما بدون استفاده زیاد از آرد، لعابی طبیعی و غلیظ داشته باشد، نیمکوب کردن بخشی از جو معجزه میکند. کافی است پس از خیس خوردن جو، مقدار کمی از آن را در هاون یا میکسر کمی خرد کنید و سپس به قابلمه اضافه کنید. این کار باعث آزاد شدن سریعتر نشاسته جو میشود. همچنین اضافه کردن یک قاشق غذاخوری بلغور گندم در کنار جو، لعاب آش را به شدت افزایش میدهد.
مدیریت رنگ و عطر سبزی
یکی از نشانههای یک آش جو حرفهای، داشتن رنگ سبز زنده و تازه آن است؛ در ادامه به روشهای دستیابی به این ویژگی اشاره میکنیم.
- هرگز هنگام پخت سبزی، در قابلمه را به طور کامل نبندید؛ این کار باعث کدر شدن و قهوهای شدن رنگ سبزی میشود.
- اضافه کردن مقدار کمی اسفناج بیشتر نسبت به سایر سبزیها، نهتنها لعاب آش را بیشتر میکند، بلکه رنگ سبز تیره و جذابی به آن میبخشد.
زمانبندی اضافه کردن نمک
نمک را همیشه در مرحله آخر پخت به آش اضافه کنید. اگر نمک را در ابتدای کار همراه با حبوبات بریزید، باعث سفت شدن (دیرپز شدن) نخود و لوبیا میشود. همچنین چون کشک شور است، پیشنهاد میکنیم ابتدا کشک را به آش اضافه کنید، طعم آن را بچشید و اگر نیاز بود کمی نمک بزنید تا آش شور نشود.
کوبیدن گوشت آش جو
اگر آش جو را با گوشت تهیه میکنید و میخواهید بافت کشسانی شبیه آش شلهقلمکار داشته باشید، پس از پخت کامل، گوشت را حتما با گوشتکوب دستی بکوبید و از میکسر یا چرخ گوشت استفاده نکنید. این کار باعث میشود الیاف گوشت جدا شوند و در تماس با نشاسته جو بافتی لطیف، کشدار و حرفهای به آش بدهند.


سوالات متداول درباره تهیه آش جو لعاب دار
در این بخش به سوالات رایج و نکات کاربردی درباره طرز تهیه آش جو لعاب دار مجلسی، پاسخ دادهایم تا تجربه آشپزی شما راحتتر و حرفهایتر شود.
۱ . آیا میتوان آش جو را بدون برنج تهیه کرد؟
بله، حذف برنج تاثیری روی لعاب ندارد و فقط بافت کمی متفاوت خواهد بود.
۲ . آیا میتوان از حبوبات کنسروی برای تهیه آش جو لعاب دار استفاده کرد؟
بله، استفاده از حبوبات پخته آماده میتواند زمان پخت را کوتاه کند، اما آب آنها باید کاملا شسته شود تا طعم اضافی و سدیم کاهش یابد.
۳ . چگونه آش جو سریعتر آماده میشود؟
برای کوتاهتر شدن زمان پخت میتوان از جو پرک و حبوبات نیمپز استفاده کرد، اما بافت و لعاب کمی متفاوت خواهد بود.
۴ . چگونه میتوان از چسبندگی و سوختن آش جو جلوگیری کرد؟
آش را روی حرارت ملایم و ریزجوش بپزید و مرتب هم بزنید تا برنج و جو ته نگیرد. اضافه کردن مقداری آب جوش در صورت غلیظ شدن هم به جلوگیری از سوختن آش کمک میکند.
۵ . آیا میتوان آش جو را با گوشت چرخکرده تهیه کرد؟
بله، اما استفاده از گوشت چرخ کرده بافت کشسان آش را کاهش داده و باعث شود آش کمی رقیقتر شود، بنابراین برای بافت کشسان بهتر است از گوشت تکهای و ریشریش استفاده شود.






