حتی اگر یک باریستا بهترین لاته آرت را هم اجرا کند، قهوهاش که طعم خوبی نداشته باشد فایده ندارد! از طرفی درست کردن یک اسپرسوی خوب به سختی فیل هوا کردن هم نیست و با رعایت چند نکته و چند بار تمرین میتوانید بهترین اسپرسو را از دستگاه بگیرید. برای یاد گرفتن طرز تهیه قهوه اسپرسو با دستگاه به دورههای چند روزه و دستگاههای گرانقیمت نیازی ندارید. کافی است این نکات را رعایت کنید تا یک شات اسپرسو بینظیر را روی پیشخوان بگذارید.
مواد لازم برای تهیه قهوه اسپرسو با دستگاه
- قهوه اسپرسو ۱۸ گرم
- آب ۳۰ میلی لیتر
مراحل تهیه قهوه اسپرسو با دستگاه
مرحله اول: آمادهسازی دستگاه قهوهساز و گروپ هد


تمیز بودن دستگاه اسپرسوساز و گروپ هد (بخشی از دستگاه که پرتافیلتر به آن متصل میشود و آب داغ از آن عبور میکند) به اندازه خود شات، حتی بیشتر از آن اهمیت دارد. هر بار قبل از گرفتن یک شات جدید باید از تمیز بودن گروپ هد مطمئن شوید تا پسماند عصارهگیری قبلی کاملا پاک شده باشد.
بهترین روش این است که ابتدا، بدون قرار دادن پرتافیلتر روی دستگاه، چند ثانیه آب داغ را از گروپ هد عبور دهید تا باقیمانده قهوه خارج شود. سپس گروپ هد را با یک دستمال یا پارچه تمیز و خشک پاک کنید.
مرحله دوم: آسیاب کردن قهوه


وقتی دستگاه قهوهساز تمیز شد، زمان آسیاب کردن قهوه رسیده است. آسیاب کردن قهوه ممکن است بسته به تجهیزاتی که در اختیار دارید متفاوت باشد. بعضی کافهها از آسیاب اتوماتیک استفاده میکنند و برخی دیگر آسیاب دستی دارند.
با این حال، آنچه اهمیت دارد استفاده از قهوه تازه و آسیابشده است؛ بهگونهای که بیشتر از پنج هفته از زمان برشته شدن دانههای آن نگذشته باشد. اگر قهوه را خودتان آسیاب میکنید، بهتر است آن را درست قبل از عصارهگیری آسیاب کنید تا عطر و طعم آن حفظ شود. برای تهیه یک دابل اسپرسو استاندارد، معمولا حدود ۱۸ گرم قهوه در بسکت دابل شات استفاده میشود.
مرحله سوم: شروع عصارهگیری از قهوه


قهوه آسیابشده را داخل پرتافیلتر بریزید و با چند ضربه آرام یا پخش کردن یکنواخت، سطح آن را هموار کنید تا قهوه بهصورت یکدست داخل بسکت قرار بگیرد. سپس با استفاده از تمپر، قهوه را با فشاری یکنواخت فشرده کنید تا سطحی صاف و هموار ایجاد شود. یکنواخت بودن تمپ اهمیت بیشتری از میزان فشار واردشده دارد و باعث میشود آب بهصورت یکنواخت از میان قهوه عبور کند و عصارهگیری متعادلتری انجام شود. پس از تمپ کردن، بهتر است بلافاصله پرتافیلتر را روی دستگاه نصب کرده و عصارهگیری را آغاز کنید تا کیفیت و عطر قهوه حفظ شود.
مرحله چهارم: عصارهگیری


شات اسپرسوی شما باید در حدود ۲۵ تا ۳۰ ثانیه از دستگاه اسپرسوساز خارج شود. این بازه زمانی برای تهیه یک اسپرسوی استاندارد مناسب است و نتیجه نهایی تا حد زیادی به کیفیت مراحل قبلی بستگی دارد. البته این زمان ممکن است با توجه به عواملی مانند رطوبت محیط، درجه آسیاب قهوه، میزان قهوه مورد استفاده و نحوه تمپ کردن، کمی تغییر کند.
بنابراین بهتر است این متغیرها را بررسی و تنظیم کنید تا در هر بار تهیه، اسپرسویی با کیفیتی یکنواخت داشته باشید. اگر قصد دارید به اسپرسوی خود شیر اضافه کنید، باید زمان کافی برای بخار دادن شیر نیز در نظر بگیرید.
مرحله پنجم: چشیدن قهوه اسپرسو


آخرین مرحله، چشیدن اسپرسو است؛ مرحلهای که گاهی نادیده گرفته میشود اما نقش مهمی در ارزیابی کیفیت نوشیدنی دارد. باریستاها، مانند سرآشپزهای حرفهای، پیش از سرو نتیجه کار خود را بررسی میکنند تا از تعادل طعم، عطر و کیفیت عصارهگیری مطمئن شوند.
اگر بهطور مرتب اسپرسو تهیه میکنید، چشیدن آن در فواصل مختلف میتواند به شما کمک کند تغییرات ناشی از نوع قهوه، درجه آسیاب یا تنظیمات دستگاه را بهتر تشخیص دهید و در هر بار، نتیجه مطلوبتری به دست آورید.


از کجا بفهمید اسپرسو شما خوب از کار درآمده است؟
به نظر بسیاری از علاقهمندان به قهوه، هیچ چیز لذتبخشتر از نوشیدن یک اسپرسوی خوشعطر و متعادل نیست. اگر عصارهگیری بهدرستی انجام شده باشد، عطر و طعم دانههای قهوه به بهترین شکل استخراج میشود و نوشیدنی نهایی بافتی غلیظ، کرمایی یکنواخت و طعمی متعادل خواهد داشت.
یک اسپرسوی استاندارد نباید تنها تلخ یا تنها ترش باشد؛ بلکه باید میان شیرینی طبیعی، تلخی و اسیدیته آن تعادل برقرار باشد. همچنین کرمای فندقیرنگ، رایحه دلپذیر و ماندگاری طعم پس از نوشیدن، از نشانههای یک شات اسپرسوی باکیفیت هستند. اگر احساس کردید اسپرسو بیش از حد ترش، تلخ یا رقیق است، معمولا با تنظیم درجه آسیاب، مقدار قهوه یا زمان عصارهگیری میتوانید نتیجه بهتری به دست آورید.
نکات تکمیلی طرز تهیه قهوه اسپرسو با دستگاه
تهیه یک اسپرسوی خوشطعم تنها به داشتن دستگاه اسپرسوساز محدود نمیشود. کیفیت دانه قهوه، درجه آسیاب، نحوه تمپ کردن، دمای آب و حتی تمیز بودن دستگاه، همگی در طعم، عطر نهایی تاثیر مستقیم دارند.
اگرچه طرز تهیه قهوه اسپرسو با دستگاه ساده به نظر میرسد، اما رعایت چند نکته حرفهای میتواند تفاوت چشمگیری میان یک فنجان قهوه معمولی و یک اسپرسوی استاندارد ایجاد کند. در ادامه مهمترین فوتوفنهایی را میخوانید که باریستاها برای رسیدن به بهترین نتیجه از آنها استفاده میکنند.
انتخاب دانه قهوه مناسب
کیفیت اسپرسو از انتخاب دانه قهوه آغاز میشود. اگر به دنبال طعمی متعادل با کرمای مناسب هستید، استفاده از ترکیب عربیکا و روبوستا انتخاب خوبی است. عربیکا عطر و رایحه بیشتری دارد، در حالی که روبوستا کرمای غلیظتر و کافئین بالاتری ایجاد میکند. برای اسپرسوی کلاسیک، بسیاری از فروشندهها، ترکیب ۷۰ درصد عربیکا و ۳۰ درصد روبوستا را پیشنهاد میکنند.
تازگی قهوه؛ مهمتر از برند
یکی از رایجترین اشتباهات، استفاده از قهوهای است که مدت زیادی از زمان برشته شدن آن گذشته است. دانههای قهوه پس از برشتهشدن بهتدریج عطر و گازهای طبیعی خود را از دست میدهند و همین موضوع باعث کاهش کرما و افت کیفیت عصاره میشود. بهترین زمان مصرف دانه قهوه معمولا بین یک تا چهار هفته پس از برشتهکاری است.
آسیاب مناسب برای دستگاه اسپرسوساز
درجه آسیاب، مهمترین عامل در کیفیت عصارهگیری محسوب میشود.
اگر آسیاب خیلی درشت باشد:
- اسپرسو سریع خارج میشود.
- کرما کم خواهد بود.
- طعم نوشیدنی ترش و رقیق میشود.
اگر آسیاب بیش از حد ریز باشد:
- جریان آب کند میشود.
- اسپرسو بیش از حد تلخ خواهد شد.
- احتمال سوختگی طعم قهوه افزایش پیدا میکند.
در حالت استاندارد، خروجی اسپرسو باید طی حدود ۲۵ تا ۳۰ ثانیه انجام شود.
نسبت استاندارد قهوه و عصاره
باریستاها معمولا از نسبت Brew Ratio استفاده میکنند. رایجترین نسبت برای اسپرسو، ۱ به ۲ است؛ یعنی اگر ۱۸ گرم قهوه داخل پرتافیلتر میریزید، بهتر است حدود ۳۶ گرم اسپرسو از دستگاه خارج شود. رعایت این نسبت باعث ایجاد تعادل میان تلخی، شیرینی و اسیدیته نوشیدنی خواهد شد.
تمپ یکنواخت از فشار زیاد مهمتر است
بسیاری تصور میکنند هرچه فشار تمپر بیشتر باشد، اسپرسو بهتر خواهد شد؛ در حالی که یکنواخت بودن سطح قهوه اهمیت بیشتری دارد. اگر سطح قهوه کج باشد، آب از یک سمت راحتتر عبور میکند و اصطلاحا کانال ایجاد میشود. این اتفاق باعث میشود بخشی از قهوه بیش از حد و بخشی دیگر کمتر از حد لازم عصارهگیری شود.
دمای مناسب دستگاه قبل از عصارهگیری
هم دستگاه و هم پرتافیلتر باید پیش از شروع کار کاملا گرم شده باشند. استفاده از پرتافیلتر سرد باعث افت دمای آب هنگام عبور از قهوه شده و در نهایت کیفیت عصارهگیری کاهش پیدا میکند. برای جلوگیری از این مشکل، بهتر است قبل از تهیه اسپرسو، یک شات آب داغ از دستگاه عبور دهید.
اهمیت کیفیت آب در قهوه اسپرسو
از آنجایی که بیشتر حجم اسپرسو را آب تشکیل میدهد، کیفیت آب تاثیر مستقیمی بر طعم نهایی دارد. آب بسیار سخت باعث رسوب گرفتن دستگاه و تغییر طعم قهوه میشود و آب کاملا مقطر هم عصارهگیری مطلوبی ایجاد نمیکند. بهترین گزینه، آب تصفیهشده با سختی متوسط است.
اهمیت بررسی زمان عصارهگیری در تهیه اسپرسو
اگر اسپرسو کمتر از ۲۰ ثانیه آماده شود، معمولا عصارهگیری ناقص انجام شده است و نوشیدنی طعمی ترش و رقیق خواهد داشت. در مقابل، اگر زمان استخراج بیش از ۳۵ ثانیه طول بکشد، احتمال تلخی بیش از حد و ایجاد طعم سوختگی افزایش پیدا میکند. کنترل زمان یکی از سادهترین روشها برای ارزیابی کیفیت اسپرسو است.
کرمای بیشتر همیشه نشانه کیفیت نیست
وجود کرمای ضخیم روی اسپرسو لزوما به معنای کیفیت بالاتر نیست. نوع دانه قهوه، میزان روبوستا، تازگی رست و حتی فشار دستگاه روی ضخامت کرما تاثیر میگذارند. یک اسپرسوی با کرمای متوسط اما طعم متعادل، ارزش بیشتری از نوشیدنیای دارد که فقط ظاهر جذابی دارد.
گرم کردن فنجان قبل از سرو اسپرسو
در طرز تهیه قهوه اسپرسو با دستگاه، فنجان سرد میتواند دمای اسپرسو را در چند ثانیه کاهش دهد. بنابراین بهتر است پیش از سرو، فنجان را با آب داغ گرم کنید تا نوشیدنی برای مدت بیشتری دمای مطلوب خود را حفظ کند و عطر آن بهتر احساس شود.
تمیز کردن پرتافیلتر و هدگروپ
روغنهای باقیمانده از عصارهگیریهای قبلی به مرور اکسید میشوند و طعم تلخی ایجاد میکنند. بنابراین پس از هر بار تهیه اسپرسو، پرتافیلتر، بسکت و هدگروپ را تمیز کنید و در بازههای زمانی مشخص نیز عملیات بکفلاش دستگاه را انجام دهید.
آسیاب کردن قهوه درست قبل از دمآوری
قهوه آسیابشده خیلی سریع رایحه خود را از دست میدهد. اگر از آسیاب خانگی استفاده میکنید، بهتر است دانهها را درست پیش از تهیه اسپرسو آسیاب کنید تا بیشترین عطر و طعم حفظ شود.
انتخاب رست مناسب برای تهیه قهوه اسپرسو
اگر طعمهای شکلاتی، کاراملی و تلخی ملایم را میپسندید، رست متوسط تا تیره برای اسپرسو انتخاب مناسبی است. رست روشن معمولا اسیدیته بیشتری دارد و بیشتر برای روشهای دمآوری فیلتری استفاده میشود.
نگهداری صحیح دانه قهوه
دانههای قهوه را در ظرف مات و کاملا دربسته، دور از نور مستقیم، رطوبت و گرمای محیط نگهداری کنید. همچنین بهتر است قهوه را در یخچال قرار ندهید، زیرا جذب رطوبت و بوهای اطراف میتواند کیفیت آن را کاهش دهد.
خطاهای رایج هنگام تهیه اسپرسو
اگر نتیجه نهایی رضایتبخش نیست، احتمال دارد یکی از این اشتباهات رخ داده باشد:
- استفاده از قهوه کهنه
- آسیاب نامناسب
- تمپ غیریکنواخت
- گرم نبودن دستگاه
- کیفیت پایین آب
- تمیز نکردن پرتافیلتر
- زمان عصارهگیری نامناسب
- استفاده از دانههای بیکیفیت
سوالات متداول درباره طرز تهیه قهوه اسپرسو با دستگاه
در زمان تهیه اسپرسو با دستگاه، ممکن است با پرسشهایی درباره تنظیم آسیاب، مقدار قهوه، کیفیت کرما یا نحوه نگهداری دستگاه روبهرو شوید. پاسخهای زیر بر اساس اصول استاندارد عصارهگیری تهیه شدهاند و میتوانند به شما در تهیه یک اسپرسوی باکیفیتتر کمک کنند.
۱. برای یک شات اسپرسو چند گرم قهوه لازم است؟
برای بیشتر دستگاههای خانگی و نیمهحرفهای، استفاده از ۱۸ تا ۲۰ گرم قهوه برای تهیه یک شات دوبل اسپرسو استاندارد توصیه میشود.
۲. بهترین زمان عصارهگیری اسپرسو چقدر است؟
بهطور معمول، زمان استاندارد بین ۲۵ تا ۳۰ ثانیه است. اگر عصارهگیری سریعتر یا کندتر انجام شود، لازم است درجه آسیاب یا میزان قهوه را تنظیم کنید.
۳. چرا اسپرسوی من کرمای کمی دارد؟
قدیمی بودن دانه قهوه، آسیاب نامناسب، پایین بودن دمای دستگاه، تمپ غیریکنواخت یا فشار ناکافی دستگاه از مهمترین دلایل کاهش کرما هستند.
۴. علت ترش شدن اسپرسو چیست؟
ترشی بیش از حد معمولا به دلیل عصارهگیری ناقص ایجاد میشود. آسیاب درشت، زمان کوتاه استخراج یا دمای پایین آب از عوامل اصلی این مشکل هستند.
۵. چرا اسپرسو بیش از حد تلخ میشود؟
آسیاب بسیار ریز، زمان طولانی عصارهگیری، دمای بالای آب یا استفاده از قهوه بسیار تیرهرست میتواند باعث تلخی زیاد اسپرسو شود.
۶. آیا آب معدنی برای تهیه اسپرسو مناسب است؟
اگر سختی آب متعادل باشد، قابل استفاده است؛ اما بسیاری از باریستاها آب تصفیهشده با سختی متوسط را برای حفظ طعم قهوه و جلوگیری از رسوب دستگاه پیشنهاد میکنند.
۷. هر چند وقت یک بار باید دستگاه اسپرسوساز را رسوبزدایی کرد؟
بسته به میزان استفاده و سختی آب، معمولا هر ۲ تا سه ماه یکبار رسوبزدایی دستگاه توصیه میشود. در مناطقی با آب سخت، ممکن است این کار به دفعات بیشتری نیاز داشته باشد.
۸. تفاوت اسپرسوی سینگل و دبل چیست؟
اسپرسوی سینگل با مقدار کمتری قهوه و حجم خروجی کمتر تهیه میشود، در حالی که اسپرسوی دبل با حدود ۱۸ تا ۲۰ گرم قهوه تهیه شده و غلظت، کافئین و حجم بیشتری دارد. امروزه در بسیاری از کافهها، دبل اسپرسو بهعنوان استاندارد سرو میشود.