شیرینی اتابکی مانند شیرینی پادرازی، یکی از شیرینیهای سنتی و بسیار محبوب قزوینی است که با بافتی لطیف، طعمی کرهای و ظاهری ساده اما دلنشین، جایگاه ویژهای در میان انواع شیرینی خشک دارد. این شیرینی خوشمزه که در بسیاری از قنادیها با نام شیرینی ولیعهدی هم شناخته میشود، گزینهای عالی برای پذیرایی در مهمانیها، عید نوروز و دورهمیهای خانوادگی است. طرز تهیه شیرینی اتابکی در خانه برخلاف تصور بسیاری از افراد سخت نیست و تنها با چند قلم مواد در دسترس به آسانی درست میشود. در ادامه مطلب با ما همراه باشید.
مواد لازم برای تهیه شیرینی اتابکی
- آرد قنادی ۱۲۵ گرم
- آرد برنج ۱۲۵ گرم
- پودر قند ۱۲۵ گرم
- روغن جامد قنادی ۱۲۵ گرم
- پودر هل ۱/۲ قاشق چایخوری
- زعفران دمکرده ۱ قاشق چایخوری
- زرده تخممرغ ۱ عدد
طرز تهیه شیرینی اتابکی
مرحله اول: روغن را آماده کنید


در تهیه شیرینی اتابکی مانند دستور هر شیرینی دیگری نیاز است که مواد لازم را از ۳۰ دقیقه قبل در دمای محیط بگذارید تا همدمای شوند و مراحل تهیه را آسانتر کنند.
در اولین مرحله از طرز تهیه شیرینی اتابکی، روغن جامد را داخل یک ظرف مناسب بریزید. ظرف را روی بخار کتری قرار دهید تا به روش بنماری به آرامی ذوب شود. بهتر است در این مرحله روغن را مرتب هم بزنید تا کاملا یکدست و روان شود.
پس از آب شدن کامل، ظرف را از روی بخار بردارید. اجازه دهید روغن در دمای محیط کمی خنک شود. روی ظرف را بپوشانید و آن را برای مدتی داخل یخچال قرار دهید تا روغن دوباره کمی سفت و نیمهجامد شود.
نکته: اگر روش بنماری برایتان دشوار است میتوانید روغن قنادی را برای یک تا ۲ دقیقه در مایکروفر بگذارید.
مرحله دوم: روغن و پودر قند را مخلوط کنید


در دومین مرحله از طرز تهیه شیرینی اتابکی، روغن صافشده را داخل یک ظرف مناسب بریزید. پودر قند الکشده را به آن اضافه کنید. با کمک لیسک مواد را کمی هم بزنید تا روغن و پودر قند با یکدیگر مخلوط شوند. مراقب باشید پودر قند در هوا پخش نشود.
حال که مواد شیرینی ولیعهدی کمی با یکدیگر ترکیب شدند باید با همزن برقی شروع به هم زدن کنید. این کار را پنج تا شش دقیقه ادامه دهید تا مخلوط کاملا پوک، سبک و کرمرنگ شود.
از دیگر شیرینیهای قزوینی برای پذیرایی در ایام عید میتوان به نان چای خوشعطر و طعم اشاره کرد که جزئیات کامل طرز تهیه نان چای را در کتاب کاله میتوانید بخوانید.
نکته: در طول هم زدن، دیوارههای ظرف را مدام تمیز کنید تا پودر قند کامل با روغن قنادی ترکیب شود.
مرحله سوم: زرده تخممرغ را اضافه کنید


در این مرحله از طرز تهیه شیرینی اتابکی، زرده و سفیده تخممرغ را جدا کنید. حال زرده را به مخلوط روغن و پودر قند اضافه کنید. با استفاده از همزن برقی مواد را دوباره چند دقیقه هم بزنید تا زرده تخممرغ کاملا با ترکیب قبلی مخلوط و یکدست شود.
هنگام هم زدن حتما دیوارههای ظرف را با لیسک دورگیری کنید تا همه مواد به خوبی با هم ترکیب شوند؛ بافت مایه شیرینی یکدست و از ایجاد بوی زهم زرده تخممرغ در شیرینی جلوگیری میشود.
با سفیده باقیمانده میتوانید به فکر طرز تهیه شیرینی نارگیلی بدون فر یا طرز تهیه شیرینی پفکی گردویی با سفیده باشید.
مرحله چهارم: آرد را اضافه کنید


در این مرحله از تهیه خمیر شیرینی ولیعهدی، آرد برنج را در سه مرحله روی مواد الک کنید. بعد از هر بار اضافه کردن، با لیسک مواد را به آرامی هم بزنید تا آرد برنج کامل با مخلوط ترکیب شود.
به سراغ آرد سفید بروید؛ آن را هم را مانند آرد برنج در سه مرحله الک کرده و به مواد اضافه کنید. هر بار با لیسک خوب مخلوط کنید تا مواد کمکم حالت خمیری پیدا کنند.
پس از آنکه خمیر شکل گرفت، آن را با نوک انگشتان کمی ورز دهید تا خمیر یکدست شده و به خوبی جمع شود. در پایان خمیر آمادهشده را به سه قسمت مساوی تقسیم کنید. هر قسمت را در یک ظرف جداگانه قرار دهید تا برای مراحل بعدی آماده باشد.
با وجود آرد برنج در دسترستان میتوانید به فکر تهیه نان برنجی در کنار دیگر شیرینیهای عیدتان در خانه باشید.
مرحله پنجم: زعفران دمکرده و پودر هل را اضافه کنید


در پنجمین مرحله از طرز تهیه شیرینی اتابکی یا ولیعهدی، به یکی از ظرفهای خمیر، زعفران دمکرده غلیظ اضافه کنید. به ظرف دیگر هم پودر هل بزنید. سپس هر کدام را با قاشق به خوبی هم بزنید تا مواد کاملا با خمیر ترکیب و رنگ و عطر آنها یکنواخت شود.
ظرف سوم را هم بدون افزودنی نگه دارید تا خمیر ساده باقی بماند. بعد از آماده شدن خمیرها، هر کدام را به صورت جداگانه داخل سه کیسه تمیز قرار دهید.
حال خمیر را کمی داخل کیسه صاف کنید. کیسهها را برای ۱۲ تا ۲۴ ساعت داخل یخچال بگذارید تا خمیرها به خوبی استراحت کنند تا آماده پخت و قالبگیری شوند.
از دیگر شیرینیهای سنتی و خوشمزه قزوینی می توان به نان چرخی اشاره داشت که دستور تهیه نان چرخی قزوینی به صورت کامل در کتاب کاله آورده شده است.
نکته: در صورت تمایل به یکی از خمیرهای شیرینی ولیعهدی میتوانید پودر کاکائو اضافه کنید.
مرحله ششم: خمیر را قالب بزنید


در ادامه طرز تهیه شیرینی اتابکی، پس از استراحت خمیرها باید هر کدام از آنها را بین ۲ کیسه فریزر قرار دهید. به وسیله وردنهای خمیرها را کمی روی سطح کار پخش و باز کنید. قالبها را داخل آرد برنج بزنید. آرد اضافهشان را بتکانید سپس روی خمیرهای بازشده، قالب بزنید.
مرحله هفتم: شیرینی را بپزید


برای پخت شیرینی اتابکی، فر را روی دمای ۱۸۰ درجه سانتیگراد تنظیم کنید. اجازه دهید حدود ۱۵ دقیقه گرم شود. کف سینی فر را با کاغذ روغنی بپوشانید.
شیرینیهای قالبزده را با فاصله مناسب روی آن بچینید. سینی را برای ۱۰ دقیقه داخل فر قرار دهید تا شیرینیها به خوبی بپزند. بعد از پخت، سینی را از فر خارج کنید.
اجازه دهید شیرینیها کاملا خنک شده تا بافت آنها تثبیت شود. در نهایت شیرینیهای اتابکی را داخل ظرف مناسب سروتان برای پذیرایی بچینید.
برای پذیرایی عیدتان با شیرینیهای خانگی میتوانید به کتاب کاله مراجعه کرده و مطلب شیرینی ساده و خوشمزه برای عید نوروز را بخوانید تا با بیش از ۲۰ دستور شیرینی آشنا شوید.


نکات تکمیلی تهیه شیرینی اتابکی
نکات تکمیلی تهیه شیرینی اتابکی قزوینی میتواند به شما کمک کند تا این شیرینی خوشعطر و لطیف را با کیفیتی شبیه قنادیها درست کنید پس از خواندن نکات مهم این شیرینی خانگی غافل نشوید.
طرز تهیه شیرینی اتابکی یا ولیعهدی بدون فر
برای تهیه شیرینی اتابکی بدون فر میتوانید از یک ماهیتابه دوطرفه استفاده کنید. ابتدا ماهیتابه را همراه با در آن روی شعلهپخشکن و حرارت ملایم قرار دهید. حدود ۱۵ دقیقه زمان بدهید تا کامل گرم شود. کف تابه را با کاغذ روغنی بپوشانید و شیرینیهای قالبزده را روی آن بچینید.
در ماهیتابه را بگذارید و اجازه دهید شیرینیها حدود ۲۰ دقیقه روی حرارت ملایم بپزند. پس از پخت، تابه را از روی حرارت بردارید و صبر کنید شیرینیها کاملا خنک شوند. از دیگر شیرینیهای مخصوص عید میتوان به طرز تهیه شیرینی برشتوک نخودچی اشاره داشت.
خمیر شیرینی اتابکی خانگی
برای داشتن خمیر شیرینی ولیعهدی قزوینی با بافتی نرم و یکدست، میتوانید خمیر آمادهشده را یک تا ۲ بار از چرخگوشت عبور دهید تا کاملا لطیف و منسجم شود. خمیر را به ۲ یا سه قسمت مساوی تقسیم کرده و هر قسمت را در ظرفی جداگانه قرار دهید.
افزودن زعفران دمکرده به خمیر شیرینی خانگی ولیعهدی
زعفران دمکرده غلیظ را باید با دقت به خمیر شیرینی خانگی ولیعهدی اضافه کنید چراکه افزودن بیش از حد زعفران دمکرده میتواند خمیر شیرینی را خشک و سفت کند. در نتیجه بافت لطیف آن از بین برود. پس برای رنگ و عطر مناسب این شیرینی خانگی قزوینی باید تنها مقدار کمی به خمیر اضافه کنید. برای رنگ و لعاب دادن به میز پذیراییتان میتوانید به فکر طرز تهیه شیرینی ملکه بادام باشید.
نحوه استفاده از کره در طرز تهیه شیرینی اتابکی
در طرز تهیه شیرینی اتابکی یا ولیعهدی معمولا از کره به دلیل کاهش ماندگاری شیرینی، تغییر در عطر، طعم و بافت آن استفاده نمیشود. حال در صورت عدم دسترسی به روغن صاف قنادی میتوانید کره را ذوب کرده و دوغ کره را جدا کنید. کره خالص باقی میماند.
سپس کره را حدود پنج ساعت تا یک شب در یخچال قرار دهید تا دوباره سفت شود. در نتیجه حالتی شبیه روغن صاف قنادی پیدا میکند. استفاده از روغن صاف در تهیه شیرینی اتابکی باعث میشود بافت شیرینی منسجمتر شود و قالب زدن آن هم راحتتر باشد.
تزئین شیرینی قزوینی اتابکی
برای تزئین شیرینی اتابکی (شیرینی ولیعهدی) میتوانید از مواد متنوع و خوشرنگ استفاده کنید تا ظاهر شیرینیها زیباتر و اشتهابرانگیزتر شود. یکی از روشهای محبوب، استفاده از مارمالاد توتفرنگی یا سس شکلاتی روی شیرینی است که طعم آن را جذابتر میکند.
همچنین میتوانید قبل از پخت روی شیرینیها کمی خرفه یا سیاهدانه بپاشید تا ظاهر سنتیتری داشته باشند. برای تزئین بعد از پخت هم پودر پسته یا انواع آجیل خردشده، انتخاب بسیار خوبی است و شیرینی اتابکی شما شبیه نمونههای خوشرنگ و مجلسی قنادیها شود.
دلیل نامگذاری شیرینی اتابکی و اصالت آن
شیرینی اتابکی یکی از شیرینیهای سنتی و قدیمی ایران است که اصالت آن به شهر قزوین برمیگردد. گفته میشود نام این شیرینی از «اتابک»، یکی از رجال دوره قاجار گرفته شده است به همین دلیل به آن شیرینی ولیعهدی هم میگویند. این شیرینی به دلیل بافت لطیف، طعم کرهای و عطر زعفران، از گذشته تا امروز به عنوان یکی از شیرینیهای محبوب قزوین شناخته میشود و معمولا در مناسبتها و اعیاد مانند نوروز تهیه و سرو میشود.
سوالات رایج درباره طرز تهیه شیرینی اتابکی
در ادامه به سوالات رایج درباره طرز تهیه شیرینی اتابکی (شیرینی ولیعهدی) پاسخ میدهیم تا اگر هنگام آمادهسازی این شیرینی خوشمزه با ابهام یا مشکلی روبهرو شدید، به راحتی بتوانید آن را برطرف کنید.
۱ . چرا روی شیرینی اتابکی ترک میخورد؟
ترک خوردن شیرینی اتابکی معمولا به دلیل زیاد بودن آرد یا کم بودن روغن در خمیر است؛ برای جلوگیری از این مشکل آرد را کمکم اضافه کنید تا خمیر لطیف بماند.
۲ . آیا میتوان به خمیر شیرینی اتابکی طعمدهندههای دیگری اضافه کرد؟
بله، علاوه بر زعفران میتوانید مقدار کمی هل یا گلاب به خمیر اضافه کنید تا عطر و طعم شیرینی اتابکی خوشمزهتر و سنتیتر شود.
۳ . چرا شیرینی اتابکی بعد از پخت تغییر رنگ میدهد و زرد یا قهوهای میشود؟
تغییر رنگ شیرینی اتابکی معمولا به دلیل دمای بالای فر یا طولانی شدن زمان پخت است؛ برای حفظ رنگ روشن و طلایی، شیرینی را در دمای حدود ۱۸۰ درجه سانتیگراد و مدت زمان کوتاه بپزید.
۴ . از کجا بفهمیم شیرینی اتابکی کاملا پخته اما خشک نشده است؟
زمانی که لبههای شیرینی اتابکی کمی طلایی شود اما سطح آن هنوز روشن و نرم باشد، شیرینی پخته است؛ این شیرینی بعد از خنک شدن کمی سفتتر و خوشبافت میشود.